Спуштање до 338 метри длабочина, девет часа под вода и откривање два непознати канала – експедицијата „Врело 2026“ донесе ново поглавје во истражувањето на подводната пештера во кањонот Матка. Спелеонуркачкиот клуб „Врело“ соопшти дека меѓународниот тим поставил три светски рекорди, а рекордното нуркање го извел Полјакот Бартломиеј Питала.
Во експедицијата, која се одржуваше од 10 до 17 октомври, учествувале 15 нуркачи од Македонија, Полска и Италија. Тие ја поместиле досегашната граница на истражување на Врело од 287 на 338 метри – напредок од цели 51 метар во длабочините на пештерскиот систем.
Според резултатите што ги објави клубот, Врело со ова достигнување се искачува пред Фонт Естрамар во Франција, со наведени 312 метри, и Елефанте Бјанко во Италија, со 292 метри, во споредбата на длабочините достигнати од нуркачи.
Од клубот ги наведуваат категориите најдлабоко истражена подводна пештера од човек, најдлабоко пештерско нуркање и длабинско нуркање на отворени води. Овие рекордни достигнувања се претставени според нивното соопштение.
За Питала, сепак, бројката не била единствената причина за спуштањето.
„Рекордот не беше главната цел за нас, туку истражувањето на пештерата“, изјавил тој за Телма, посочувајќи ги новите премини, непознатите простори и сознанијата за геологијата како суштина на експедицијата. Деветчасовниот престој под вода, како што објаснил, барал подготвеност за справување со непредвидени ситуации без можност за непосредно излегување на површината.
Два нови канала ја менуваат мапата на Врело
Покрај рекордната длабочина, тимот открил и два досега непознати подводни канала.
Првиот се наоѓа на околу 300 метри од влезот, на длабочина од 33 метри. Долг е приближно 100 метри и се поврзува со дел од пештерата истражен во 2000 година.
Вториот канал е откриен на длабочина од 170 метри. Неговата должина е околу 30 метри, а со главниот длабински канал се спојува на 185 метри.
Заедно со продорот во длабочина, експедицијата истражила повеќе од 150 метри нови делови од пештерскиот систем. Од клубот нагласуваат дека ваквите откритија се особено значајни поради сложеноста на подводните премини.
Дванаесет нуркачи го обезбедувале враќањето
Подеднакво сложено како спуштањето било и безбедното враќање на Питала. Финалното нуркање било внимателно планирано, а неговото излегување го следеле 12 безбедносни нуркачи, распоредени на различни длабочини и во различни временски периоди.
На површината биле подготвени медицински и спасувачки тимови. Во приправност имало хипербарична комора, хеликоптерска единица на МВР, нуркачи од САЕ „Тигар“ и возило на Итната медицинска помош.
По должината на пештерските премини, на десетина локации, биле распоредени повеќе од 30 боци со различни гасни мешавини. На располагање имало и резервни батерии за греење и осветлување.
Посебен придонес имале македонските нуркачи, кои за првпат самостојно конструирале и поставиле подводна воздушна комора – хабитат.
Комората била внесена околу 130 метри во пештерата и поставена на длабочина од осум до девет метри. Служела за престој при долгите декомпресиски процедури, а по поставувањето била означена со македонското знаме.
Достигнатите 338 метри се однесуваат на истражување со нуркач. Тоа е различно од мерење со подводни роботи: Гинисовата евиденција ја наведува Храницката бездна во Чешка со измерена подводна длабочина од 450 метри. Разликата е значајна при толкувањето на светските рекорди и не го намалува обемот на подвигот на тимот на Матка.
…
