Митровден е еден од најпочитуваните православни празници во Македонија, но малкумина знаат за неговата посебна поврзаност со светите браќа Кирил и Методиј. Според црковното предание што го пренесува професорот д-р Ратомир Грозданоски, Свети Димитриј Солунски бил домашен заштитник на нивното семејство, а Свети Методиј продолжил да го чествува и подоцна во животот.
Во авторски текст за МИА, проф. д-р Ратомир Грозданоски ја објаснува историјата на Свети Димитриј, неговото мачеништво и значењето што го има за православните верници, но открива и една помалку позната врска меѓу солунскиот светител и словенските просветители.
Кој бил Свети Димитриј Солунски?
Според неговото житие, Свети Димитриј бил роден во Солун во третиот век, во богато семејство чии членови тајно ја исповедале христијанската вера. Во тоа време христијаните биле прогонувани во Римската Империја.
Неговиот татко бил воен началник на Солун, а по неговата смрт Димитриј ја наследил високата должност.
Римскиот император Максимилијан му наредил да го искорени христијанството во градот. Но, наместо да ја исполни наредбата, Димитриј отворено ја исповедал својата вера и го ширел христијанското учење.
Поради тоа бил затворен и изложен на мачење. Според црковното предание, во затворот му се јавил ангел кој го охрабрил да остане цврст во верата.
Во 306 година бил погубен со копја, по наредба на императорот, со што станал еден од најпочитуваните ранохристијански маченици.
Пред смртта, според житието, наредил неговиот имот да биде разделен на сиромашните и употребен за помош на христијанската заедница.
Зошто го нарекуваат Мироточив Чудотворец?
Свети Димитриј во православната традиција е познат како Мироточив Чудотворец.
Верниците го поврзуваат овој назив со преданијата за мирото од неговите мошти, на кое му се припишуваат исцелителни својства.
Неговите мошти се чуваат во храмот „Свети Димитриј“ во Солун, кој со векови е место на поклонение.
Светителот се смета и за духовен заштитник на Солун, а во црковните преданија се опишува како покровител кој го штити градот од опасности и страдања.
Малку позната врска: Митровден бил семеен празник на Кирил и Методиј
Особено интересен дел од текстот на професорот Грозданоски е тврдењето дека Митровден бил домашната слава на семејството на светите Кирил и Методиј.
Според ова предание, нивните родители, Лав и Марија, го почитувале Свети Димитриј како семеен покровител и заштитник.
Таткото Лав бил воен началник во Солун, должност каква што, според житието, неколку века претходно извршувал и Свети Димитриј.
Токму таа поврзаност, заедничкиот град и воената служба, според Грозданоски, придонела Свети Димитриј да има посебно место во духовниот живот на семејството.
Во нивниот дом, како што наведува авторот, иконата на Свети Димитриј била симбол на верата и семејната заштита.
Свети Методиј го продолжил семејното чествување
Професорот Грозданоски посочува дека Свети Методиј, како најстар син, го продолжил семејното чествување на Свети Димитриј.
Меѓу двајцата постоеле повеќе сличности: и двајцата потекнувале од Солун, биле поврзани со семејства со воена традиција и извршувале воени или управни должности.
Пред да се посвети на монашкиот живот и мисионерската дејност, Методиј бил управител на област поврзана со византиската административна организација.
Според толкувањето на Грозданоски, Свети Димитриј бил духовен пример за Методиј, особено поради неговата храброст, истрајност и подготвеност да ја брани верата.
Таа духовна поврзаност авторот ја гледа и во подоцнежната просветителска и мисионерска дејност на Методиј.
Митровден – празник со длабоки корени во Македонија
Митровден и денес има посебно место во македонската православна традиција.
Низ земјата постојат бројни цркви и манастири посветени на Свети Димитриј, а многу семејства го одбележуваат празникот како домашна слава.
За верниците, Свети Димитриј е симбол на храброста, верноста, пожртвуваноста и помошта кон ближните.
Приказната за поврзаноста на Митровден со семејството на Кирил и Методиј му дава дополнително духовно и културно значење на празникот, потсетувајќи на заедничкото солунско наследство на светителите и на нивното место во православната традиција.
Извор: Авторски текст на проф. д-р Ратомир Грозданоски за МИА. Податоците за семејната слава се пренесени како црковно предание и толкување на авторот.
