Едно од најнеобичните археолошки откритија во Македонија е направено во јули 2009 година, кога при ископувањата во стариот дел на Охрид, во близина на Горна Порта, археолозите откриле гроб на девојче стар околу 2.500 години. Начинот на погребување и вредните предмети пронајдени покрај посмртните останки откриле извонредни детали за животот, богатството и погребните обичаи во античкиот Лихнид.
Девојчето, според тогашните проценки на истражувачите, имало меѓу 15 и 16 години кога починало, а неговиот гроб содржел златни украси, сребрен и бронзен накит, како и предмети од килибар.
Особено внимание привлекле златните плочки поставени на лицето и украсот со сонце со 16 зраци, пронајден во пределот на градите.
Злато на очите, устата и градите
Наодите биле откриени при археолошките истражувања на просторот меѓу Горна Порта и црквата „Света Богородица Перивлепта“.
Во еден од истражуваните гробови археолозите пронашле златна плочка поставена преку очите на покојната, како и посебна плочка што ја покривала устата.
На градите, во пределот на срцето, се наоѓал златен украс со претстава на сонце со 16 зраци.
Покрај овие предмети биле откриени и златен појас, златни обетки, сребрени и бронзени нараквици, украсни приврзоци и други вредни погребни прилози.
Според археологот Паско Кузман, кој во тоа време раководел со Управата за заштита на културното наследство, ваквата комбинација на златни украси претставувала исклучително редок погребен обичај.
За разлика од класичните златни посмртни маски, во овој случај лицето било покриено со посебно изработени златни делови.
Гробот бил откриен на само шест метри од прочуената златна маска
Особено интересен е фактот што гробот бил пронајден на само шест метри од местото каде што во 2002 година била откриена познатата златна посмртна маска од Охрид.
Ова постаро откритие предизвикало голем интерес во археолошката јавност и го потврдило значењето на некрополата кај Горна Порта.
Со новите наоди од 2009 година, археолозите добиле дополнителни сознанија за погребните традиции и општествените разлики во древниот Лихнид.
Богатството на гробните прилози укажува дека на овој простор биле погребувани припадници на влијателни и имотни семејства.
Килибарот открил врски со далечните делови на Европа
Покрај златото, еден од најинтересните елементи во гробот биле украсите изработени од килибар.
Овој природен материјал, создаден од фосилизирана дрвна смола, во античкиот свет претставувал ценет материјал за изработка на накит.
Балтичкиот регион бил еден од најважните извори на килибар во Европа, а трговските патишта овозможувале ваквите предмети да стигнуваат и до многу оддалечени подрачја.
Присуството на килибар во охридската некропола укажува на можни трговски и културни врски меѓу балканските заедници и северните делови на европскиот континент.
Тогашната министерка за култура Елизабета Канческа-Милевска истакнала дека ова откритие отвора нови прашања за развиеноста на трговијата меѓу северна и јужна Европа пред повеќе од два милениума.
Која била девојката погребана со толку многу злато?
Идентитетот на девојката останува непознат.
Сепак, исклучително богатите погребни прилози упатуваат на претпоставка дека припаѓала на повисоките општествени слоеви.
При откривањето, истражувачите ја изнеле можноста таа да била член на богато или влијателно семејство во античкиот Лихнид.
Нејзината возраст, внимателно изработениот накит и необичните погребни украси предизвикале голем интерес кај археолозите.
Сепак, нема доволно докази за сигурно утврдување на нејзиното семејно потекло, општествена положба или причината за смртта.
Откритието од Охрид стигнало до европските медиуми
Археолошките наоди биле претставени пред јавноста во јули 2009 година и привлекле внимание и надвор од Македонија.
На 22 јули истата година, шпанската јавна телевизија РТВЕ објавила извештај на новинската агенција ЕФЕ за девојката погребана со златни украси и килибар.
Во извештајот биле истакнати необичните златни предмети, проценетата возраст на покојната и значењето на откритието за проучувањето на античките трговски врски.
За наодите известувале и други странски медиуми, што дополнително го зголемило меѓународниот интерес за археолошкото наследство на Охрид.
Античкиот Лихнид сè уште крие многу тајни
Горна Порта денес е еден од препознатливите делови на стариот Охрид, опкружен со историски градби, цркви и остатоци од градските бедеми.
Но, под денешните улици и објекти се зачувани сведоштва за многу постари периоди од историјата на градот.
Некрополата кај Горна Порта претставува важен извор за проучување на античкиот Лихнид, неговите жители, трговските контакти и религиозните и погребните обичаи.
Откритието од 2009 година, со златните украси поставени на лицето на младата девојка и сонцето со 16 зраци на градите, останува еден од највпечатливите археолошки наоди од овој простор.
И по повеќе од 2.500 години, гробот продолжува да отвора прашања за животот и верувањата на луѓето што некогаш живееле покрај Охридското Езеро.
…
