Македонските граѓани со биометриски пасоши ќе мора да обезбедат електронско одобрение за патување во 30 европски земји, меѓу кои се Грција, Германија, Италија, Австрија и Швајцарија, откако ќе започне примената на новиот европски систем ЕТИАС.
За поднесување барање ќе се плаќа такса од 20 евра, а одобрението ќе важи до три години или до истекот на пасошот.
Според најавите што ги пренесуваат регионалните медиуми, почетокот на примената се очекува во 2027 година. Сепак, Европската комисија сè уште нема официјално утврдено точен датум.
ЕТИАС сè уште не функционира – граѓаните не треба да аплицираат
Европскиот систем за информации и одобрување на патувања, познат како ЕТИАС, во моментов не е оперативен.
Тоа значи дека македонските граѓани засега не треба да поднесуваат барања, ниту да плаќаат за електронски одобренија.
Европската Унија најавува дека точниот датум за почетокот на системот ќе биде објавен неколку месеци однапред.
ЕТИАС не претставува виза и не го укинува безвизниот режим што Македонија го има со земјите од Шенген-зоната.
Станува збор за дополнителна електронска проверка што патниците ќе треба да ја поминат пред да тргнат на патување.
Кој ќе мора да плати 20 евра?
Кога системот ќе започне со работа, македонските државјани со биометриски пасоши ќе можат електронски да поднесат барање за одобрение.
Стандардната такса ќе изнесува 20 евра, односно приближно 1.230 денари.
Од плаќањето ќе бидат ослободени лицата помлади од 18 години и постарите од 70 години, како и одредени членови на семејства на државјани на Европската Унија што ги исполнуваат пропишаните услови.
Ослободувањето од такса не значи и ослободување од обврската за добивање одобрение.
Одобрението ќе важи до три години
Еднаш добиеното електронско одобрение ќе биде поврзано со пасошот на патникот и ќе важи најмногу три години.
Доколку пасошот истече порано, ќе престане да важи и одобрението.
При издавање нов пасош, граѓанинот ќе мора повторно да поднесе барање за ЕТИАС.
Во периодот на важност, одобрението ќе може да се користи за повеќекратни краткорочни патувања во земјите што го применуваат системот.
И понатаму ќе важи правилото за престој до 90 дена во кој било период од 180 дена.
„Фронтекс“ ќе ги проверува барањата што системот ќе ги означи како спорни
Важна улога во функционирањето на ЕТИАС ќе има Европската агенција за гранична и крајбрежна стража „Фронтекс“.
Агенцијата ќе управува со централната единица на системот, која ќе ги проверува барањата кај кои автоматската обработка ќе открие совпаѓање со податоци во европските безбедносни и миграциски евиденции.
Според проценките на „Фронтекс“, околу 97 проценти од барањата би требало да бидат одобрени автоматски, најчесто во рок од неколку минути.
Преостанатите барања ќе бидат дополнително проверувани.
Доколку биде потребна подетална анализа, барањето ќе биде проследено до надлежната национална единица на земјата членка, која ќе ја донесе конечната одлука.
Тоа значи дека означувањето на барањето за дополнителна проверка не претставува автоматско одбивање.
Како ќе се поднесува барањето?
Постапката ќе се спроведува електронски, преку официјалната интернет-страница на ЕТИАС или преку мобилната апликација на Европската Унија.
Патниците ќе треба да внесат лични податоци, информации од пасошот и други податоци што се бараат во електронскиот формулар.
За плаќањето на таксата ќе може да се користат поддржаните електронски начини на плаќање.
По обработката на барањето, одлуката ќе биде доставена електронски.
Нема да биде потребно одобрението да се печати, бидејќи ќе биде поврзано со патната исправа.
ЕТИАС не е исто што и ЕЕС
Новиот систем често се меша со европскиот систем за влез и излез, познат како ЕЕС.
Сепак, станува збор за два различни механизми.
ЕТИАС служи за добивање одобрение пред патувањето, додека ЕЕС ги евидентира влезовите и излезовите на патниците при преминување на надворешните граници.
Со воведувањето на ЕТИАС, македонските граѓани ќе треба да имаат важечко електронско одобрение пред да патуваат во земјите опфатени со системот.
Сепак, ниту добиеното одобрение нема автоматски да гарантира влез. Конечната одлука ќе ја донесуваат граничните службеници врз основа на важечките правила.
Што значи ова за македонските граѓани?
Кога ЕТИАС ќе започне со работа, граѓаните што патуваат туристички, приватно или деловно во земјите опфатени со системот ќе мора однапред да ја завршат електронската постапка.
Одобрението ќе биде потребно и за кратки патувања во соседна Грција и во Бугарија.
Сепак, во моментов нема промена во постапката за добивање ЕТИАС, бидејќи системот не е пуштен во употреба.
Граѓаните треба да ги следат официјалните информации на Европската Унија и да избегнуваат плаќање на неофицијални интернет-страници што нудат одобренија пред започнувањето на системот.
Точниот датум на примената треба дополнително да биде објавен од Европската комисија.
…












