Европската Унија денес официјално го става во целосна функција новиот дигитален систем за влез и излез од Шенген-зоната (EES), со кој значително се менува начинот на контрола на патниците што доаѓаат од земји надвор од ЕУ, меѓу кои и државите од Западен Балкан.
Со новиот режим, традиционалното печатирање на пасошите заминува во историја. Наместо тоа, секое преминување на надворешните граници на Шенген ќе биде придружено со електронска евиденција и биометриска проверка, вклучително фотографирање и земање отпечатоци од прсти, како и автоматско складирање на податоците за патувањето.
Системот се воведуваше фазно од октомври 2025 година, а од 10 април 2026 година станува целосно оперативен во околу триесет европски држави. Тој ќе ги бележи точните датуми на влез и излез и ќе врши автоматска проверка на правилото за дозволен престој од 90 дена во рамки на 180 дена, со што ќе се намалат можностите за негово прекршување.
При првото патување, патниците ќе поминат низ задолжителна дигитална регистрација на граничните пунктови, каде што се скенираат документите и се собираат биометриските податоци. Подоцнежните влезови би требало да бидат побрзи, бидејќи системот веќе ќе располага со зачувани информации за патникот.
И покрај очекувањата дека EES ќе ја зголеми ефикасноста и безбедноста на границите, во првите денови од примената се појавуваат и тешкотии. На одредени премини веќе се забележуваат поголеми гужви и технички застои, поради што патниците се советуваат да планираат повеќе време за контрола и да бидат подготвени на подолги процедури, особено додека системот целосно не се стабилизира.
Овој чекор претставува дел од пошироката дигитална трансформација на европските граници, а веќе се најавува и следната фаза, системот ETIAS, кој од крајот на 2026 година ќе воведе и задолжителна електронска претходна дозвола за патување во Европа.
