Светската економија се соочува со нов сериозен предизвик, откако Меѓународниот монетарен фонд и Светска банка предупредија дека постои реален ризик од нов глобален економски шок, проследен со раст на инфлацијата и забавување на економскиот раст.
Според нивните најнови анализи, комбинацијата од геополитички тензии, нарушени синџири на снабдување и раст на цените на енергенсите создава притисок врз економиите ширум светот. Особено загрижува фактот што инфлацијата повторно покажува знаци на засилување, токму во момент кога дел од земјите очекуваа стабилизација.
Експертите посочуваат дека најголем ризик доаѓа од актуелните конфликти и нестабилноста на енергетските пазари, особено во региони како Блискиот Исток. Нарушувањето на транспортните рути, како што е Ормускиот теснец, може дополнително да ги зголеми цените на нафтата и гасот, што директно се прелева врз цените на храната, транспортот и основните животни трошоци.
Меѓународниот монетарен фонд предупредува дека ако ваквите трендови продолжат, светската економија може да влезе во период на т.н. „стагфлација“ – ситуација во која растот е слаб, а инфлацијата висока. Ова е еден од најтешките економски сценарија, бидејќи ја ограничува можноста на владите и централните банки да реагираат со класични мерки.
Од друга страна, Светска банка укажува дека најпогодени ќе бидат земјите во развој, кои се соочуваат со повисоки долгови, послаб економски капацитет и поголема зависност од увоз на енергенси и храна. За нив, секој нов ценовен шок може да значи сериозни социјални последици.
Дополнителен проблем претставува и намалената глобална трговија, која се соочува со нови бариери и рестрикции.
Компаниите сè почесто ги менуваат синџирите на снабдување, што носи дополнителни трошоци и ја намалува ефикасноста на производството.
Централните банки веќе се во незгодна позиција – од една страна треба да ја контролираат инфлацијата преку зголемување на каматните стапки, а од друга страна таквите мерки го забавуваат економскиот раст и го зголемуваат ризикот од рецесија.
Аналитичарите предупредуваат дека во наредниот период може да се очекуваат нови поскапувања, особено кај енергенсите и храната, што директно ќе го погоди животниот стандард на граѓаните.
Ова особено важи за помалите економии, како што е македонската, кои се чувствителни на надворешни шокови.
За Македонија, ова значи можен раст на цените на горивата, храната и основните услуги, како и притисок врз буџетот и економскиот раст.
Експертите советуваат внимателно следење на глобалните трендови и навремени мерки за заштита на најранливите категории граѓани.
Иако сè уште нема јасни знаци за целосна економска криза, предупредувањата од Меѓународниот монетарен фонд и Светска банка се сериозен сигнал дека светот може да влезе во нов турбулентен економски период, во кој стабилноста ќе зависи од брзината и ефикасноста на глобалните реакции.
