Заканата што повторно се надвиснува над Чернобилската нуклеарна централа не е само технички проблем, таа е потсетник колку кревка останува безбедноста децении по најголемата нуклеарна катастрофа во историјата.
Во сенка на приближувањето на 40-годишнината од трагедијата во катастрофата во Чернобил во 1986 година, експертите алармираат дека сегашната состојба на заштитните структури околу уништениот реактор може да прерасне во нова еколошка закана со меѓународни размери.
Она што некогаш требаше да биде трајно решение, масивната метална купола позната како New Safe Confinement, денес повеќе не ја извршува својата функција со полн капацитет. Оштетувањата, предизвикани од напади со беспилотни летала, го нарушија интегритетот на обвивката, оставајќи простор за потенцијално истекување на радиоактивни честички.
Според Greenpeace, најголемата опасност не лежи во видливото, туку во невидливото: фини честички радиоактивна прашина, наталожени во внатрешноста на стариот саркофаг, кои во случај на уривање би можеле да се подигнат во атмосферата и да се пренесат далеку надвор од границите на Украина.
Иако основната конструкција засега не покажува знаци на непосреден колапс, експертите предупредуваат дека времето не е сојузник. Секое одложување на сеопфатната санација ја зголемува веројатноста за постепено влошување, сценарио што може да кулминира со неконтролирано рушење на делови од внатрешната структура.
Дополнителен проблем претставува и нарушеното напојување, кое ја ограничува функционалноста на системите дизајнирани да ја одржуваат изолацијата. Во вакви услови, дури и релативно мал инцидент, нов напад или конструктивен дефект, би можел да предизвика домино-ефект со сериозни последици.
Проценките за потребните поправки достигнуваат околу половина милијарда евра, но реалноста на тековниот конфликт во Украина значително го отежнува и одложува процесот. Во меѓувреме, клучните операции, како отстранување на нестабилни делови од внатрешноста, остануваат ограничени и ризични.
Поуката од 1986 година останува: радијацијата не признава граници. Доколку дојде до ослободување на контаминиран материјал, последиците не би биле локални, тие би се почувствувале низ целиот регион, па и пошироко.
…
