Американскиот историчар Тимоти Снајдер, познат по своите анализи на авторитаризам и распад на демократски системи, во гостување на CNN кај Кристијана Аманпур отвори тешка и провокативна теза за насоката во која се движи САД.
Повод за разговорот беше неговиот текст со наслов „самоубиство на суперсила“, во кој Снајдер ја опишува Америка како држава што, според него, свесно донесува одлуки што ја намалуваат сопствената глобална моќ и внатрешна кохезија.
Наместо класична државна логика, историчарот гледа модел на управување што го опишува како олигархиски: систем во кој личниот интерес и политичката лојалност кон една фигура стануваат поважни од институциите и долгорочната стратегија. Во таков контекст, вели тој, државата почнува да се однесува помалку како стабилен систем, а повеќе како мрежа на меѓусебно поврзани интереси.
Еден од клучните проблеми што ги посочува Снајдер е отсуството на јасна визија за иднината. Според него, без идеја за континуитет и наследување на политиките, суперсилата ја губи способноста да се обновува и да остане водечка.
Особено остар е во анализата на економско-енергетскиот правец. Тој тврди дека инсистирањето на фосилни горива, во време кога светот брзо се префрла кон зелена енергија, претставува стратегиско заостанување. Во неговото толкување, ваквиот избор не е само внатрешна политика, туку и геополитичка отстапка, особено во трката со Кина за идната енергетска доминација.
Снајдер дополнително предупредува дека занемарувањето на инвестициите во обновливи извори може да има долгорочни последици, бидејќи токму енергетските транзиции низ историјата често одредувале кои сили растат, а кои опаѓаат.
Тој се осврнува и на состојбата со образованието, науката и институциите, опишувајќи ги како области под притисок. Според него, ерозијата на овие столбови директно ја намалува способноста на државата да остане конкурентна и стабилна.
Надворешната политика, пак, ја гледа како дополнителен извор на слабеење. Снајдер зборува за дистанцирање од сојузниците и нарушување на традиционалните односи во меѓународниот поредок, што, според него, испраќа сигнал на несигурност кон останатиот свет.
Посебно внимание посветува на НАТО, каде што, како што вели, се менуваат долгогодишни претпоставки за американската заштита. Таквата неизвесност, смета тој, ја ослабува самата суштина на алијансата и ја менува перцепцијата за трансатлантската безбедност.
И на економски план, Снајдер е без задршка критичен. Фискалната политика ја опишува како неодржлива, сумирајќи ја со едноставна формула: трошење што значително ги надминува приходите.
Во пошироката дебата, дел од аналитичарите ги користат неговите аргументи како основа за дополнителни критики, поврзувајќи ги политиките на Трамп со штета врз демократскиот углед и јавните политики на САД.
На крајот, Снајдер ја заокружува својата анализа со идејата дека она што се случува не е хаотичен сплет на настани, туку резултат на конкретни политички избори. Неговиот обид, како што вели, е да создаде рамка преку која тие избори би можеле појасно да се разберат, не како изолирани потези, туку како дел од поширока слика за трансформација на една суперсила.
…
