Овошниот сок често се смета за здрав избор, особено кога станува збор за 100-процентен сок без додаден шеќер. Сепак, неговото редовно и прекумерно консумирање може да има поинаков ефект врз организмот, особено врз нивото на шеќер во крвта.
Главната причина е тоа што при цедењето на овошјето се отстранува голем дел од влакната. За разлика од целото овошје, шеќерите во сокот се подостапни за дигестивниот систем и можат побрзо да се апсорбираат.
Зошто сокот може брзо да го зголеми шеќерот во крвта?
Кога јадеме цело овошје, шеќерите остануваат дел од неговата клеточна структура, а влакната го забавуваат варењето. Кај сокот, најголем дел од влакната се отстранети, па јаглехидратите побрзо стигнуваат во крвотокот.
Нутриционистите посочуваат дека влакната можат да го забават празнењето на желудникот и навлегувањето на глукозата во крвта. Затоа, иако сокот и целото овошје потекнуваат од иста намирница, не мора да имаат исто влијание врз организмот.
Проблем е и количината
Сокот лесно се консумира во големи количини. Додека за јадење неколку парчиња овошје е потребно време, чаша сок може да се испие за само неколку минути.
Со тоа, во краток период може да се внесат значителна количина јаглехидрати и шеќери, што може да доведе до поголем скок на глукозата во крвта.
На пример, за една чаша сок од портокал може да бидат потребни неколку портокали. Сепак, да се изедат неколку цели портокали не е исто што и да се испие сок направен од нив, бидејќи целото овошје содржи влакна и бара џвакање.
Не сите сокови се исти
Важно е да се направи разлика помеѓу 100-процентен овошен сок и овошните напитоци, коктели и други производи.
Некои производи содржат само одреден процент овошен сок, додека остатокот може да биде вода, засладувачи или други состојки. Дел од нив содржат и додаден шеќер.
Затоа, при купување важно е да се прочита декларацијата и нутритивната табела, а ознаката „овошен“ сама по себе не е доволна гаранција дека станува збор за 100-процентен овошен сок.
Дали сокот го зголемува ризикот од дијабетес?
Тука е важно да се направи разлика меѓу краткотрајното зголемување на шеќерот во крвта по консумирање сок и долгорочниот ризик од развој на дијабетес тип 2.
Истражувањата не покажуваат дека сите видови овошни сокови имаат ист ефект. Анализа на повеќе истражувања објавена во 2025 година покажала поврзаност меѓу консумирањето сокови кои не се 100-процентни и поголем ризик од дијабетес тип 2. Кај 100-процентниот овошен сок таква значајна поврзаност не била утврдена.
Тоа значи дека не е прецизно да се каже дека 100-процентниот овошен сок сам по себе предизвикува дијабетес. Сепак, тој не е нутритивно исто што и целото овошје, пред сè поради значително помалата количина влакна.
Колку сок е разумно да се испие?
Ако уживате во овошен сок, не значи дека мора целосно да го исфрлите од исхраната. Клучот е во количината и изборот на производот.
Експертите советуваат порциите да бидат умерени, а особено внимание да се посвети на декларацијата и количината на јаглехидрати.
Целото овошје и понатаму е подобар избор за секојдневна консумација, бидејќи содржи повеќе влакна и полесно овозможува контрола на количината што ја внесуваме.
Затоа, чаша сок повремено не е причина за паника, но секојдневното пиење големи количини може да значи непотребно висок внес на шеќери и јаглехидрати.
…
