Од силниот раст кај ОКТА и Гранит до намалената заработка кај дел од банките и индустриските компании, резултатите за првите девет месеци од 2026 година покажуваат стопанство со изразени разлики – и меѓу секторите и меѓу компаниите во иста дејност.
Поголемата продажба годинава не им донесе и поголема заработка на сите значајни македонски компании. Додека едни го зголемуваат обемот на работа и ја подобруваат профитабилноста, други прикажуваат повисоки приходи, но послаб краен резултат. Кај трети, зад високите стапки на раст стојат приходи и сметководствени ефекти чие повторување во следните години не може однапред да се смета за извесно.
Тоа е сликата што ја даваат објавените финансиски извештаи за периодот јануари–септември 2026 година. Во нив има успешни извозни приказни, забрзани инфраструктурни работи, зголемен промет со горива и високи банкарски добивки. Но има и поскапо работење, притиснати маржи и намалена продажба на странските пазари.
Разликите се доволно големи за да не дозволуваат едноставна оценка дека големиот бизнис, во целина, имал подобра или полоша година. За да се разбере што навистина се случува, покрај висината на добивката, мора да се погледне и од каде таа произлегува.
Алкалоид останува меѓу компаниите што го продолжуваат растот со паралелно зголемување на продажбата, заработката и инвестициите. Консолидираните приходи од продажба достигнале 16,21 милијарди денари, односно околу 263 милиони евра, што е седум проценти повеќе од истиот период лани. Нето-добивката на групацијата изнесува 1,54 милијарди денари и е зголемена за четири проценти.
Добивката, сепак, расте побавно од продажбата. Компанијата објаснува дека дел од зголемувањето на домашниот пазар произлегува од програмите за ретки и специфични терапии, кои имаат ограничена профитабилност. Странските пазари и натаму носат 63 проценти од консолидираната продажба. Истовремено, инвестициите во основни средства достигнале 17,3 милиони евра, со раст од 34 проценти, а во земјава биле реализирани 60 нови вработувања. Овие показатели му даваат на резултатот и развојна димензија, покрај тековната заработка.
Поинаква е состојбата кај Реплек. Консолидираната нето-добивка се намалила од 239,2 на околу 180 милиони денари, односно за приближно една четвртина. Оперативните приходи се пониски за 16 проценти, додека оперативните расходи се намалиле за седум проценти.
Домашната продажба пораснала за 15 проценти, на 461,4 милиони денари, но тоа не го надоместило падот на странските пазари, каде што продажбата се намалила за 26 проценти, на 897,9 милиони денари. Споредбата со Алкалоид покажува колку е значајна различната пазарна изложеност: припадноста на иста индустрија не подразбира и еднаква деловна динамика.
Македонски Телеком прикажува порамномерен раст. Приходите од продажба достигнале 9,78 милијарди денари, што е зголемување од 6,3 проценти, а нето-добивката е повисока за пет проценти и изнесува околу 1,97 милијарди денари. Раст има и кај мобилните и кај фиксните услуги. Сепак, маргината на добивката пред камати, даноци и амортизација благо се намалила, од 44,3 на 43,7 проценти. Компанијата ја зголемува заработката, но и нејзиниот биланс покажува дека за одржување на профитабилноста е потребна контрола на трошоците.
Една од најизразените разлики се гледа во трговијата со нафтени деривати. Макпетрол ја зголемил продажбата за 28,7 проценти, на 29,54 милијарди денари, но нето-добивката се намалила за 6,9 проценти, на 856,2 милиони денари.
Оперативните расходи растеле побрзо од приходите, а оперативната добивка се намалила за 13,8 проценти. Пресметано во однос на продажбата, нето-профитната маржа се спуштила од приближно четири на 2,9 проценти. Тоа значи дека од секои сто денари продажба на компанијата ѝ останувале помалку денари чиста добивка отколку лани. Кај горивата, притоа, растот на приходите треба внимателно да се толкува, бидејќи врз нив влијаат и цените, покрај продадените количества.
ОКТА, пак, објави повеќе од двојно повисоки приходи од продажба – 57,62 милијарди денари, со годишен раст од 105 проценти. Според официјалното соопштение, нето-добивката достигнала 2,06 милијарди денари, наспроти 447 милиони денари во првите девет месеци од 2025 година.
Зад резултатот стојат поголем обем на продажба, повисоки цени на горивата и значителен позитивен ефект од вреднувањето на залихите. Затоа особено е значаен показателот што компанијата го објавува без последниот ефект: прилагодената добивка пред камати, даноци и амортизација достигнала 1,13 милијарди денари, двојно повеќе од лани. Тоа упатува на подобрување и во основното работење, иако вкупниот скок на заработката е дополнително засилен од вреднувањето на залихите. ОКТА го посочува и користењето на продуктоводот Солун–Скопје како придонес за поголемите капацитети за снабдување на регионалниот пазар.
Во градежништвото, Гранит бележи силно забрзување. Приходите од продажба пораснале за околу 91 процент, на 3,43 милијарди денари, а добивката достигнала 411,6 милиони денари, наспроти 169,9 милиони денари лани. Компанијата го поврзува растот со интензивираните работи на автопатот Кичево–Охрид и со други инфраструктурни проекти.
Во резултатот учествуваат и финансиските приходи, особено дивидендата од акциите во Комерцијална банка. Од друга страна, намалената пазарна вредност на портфолиото акции ја спуштила вкупната сеопфатна добивка на околу 127 милиони денари. Разликата е значајна: силното подобрување на тековното работење е придружено со негативни вредносни промени кај финансиските вложувања.
Адинг ја дополнува сликата од компаниите поврзани со градежништвото. Консолидираните приходи од продажба се зголемиле за 7,4 проценти, на 670 милиони денари, додека прикажаната добивка изнесува 180,5 милиони денари и е пониска за 3,1 процент. Растот на трошоците за суровини и материјали, како и за вработените, покажува зошто повисоката продажба не се претворила и во повисока заработка.
Банките и натаму прикажуваат високи добивки, но со различни движења во споредба со лани. Комерцијална банка остварила неконсолидирана добивка од околу 4,2 милијарди денари, или приближно 68,4 милиони евра, што е намалување од 1,1 процент. Нето-приходите од камати пораснале за околу 3,8 проценти, а оние од провизии и надоместоци за речиси 22 проценти. Оттука, благиот пад на крајниот резултат не произлегува од општо намалување на овие два главни извора на приходи.
НЛБ Банка ја зголемила нето-добивката за околу еден процент, на 2,53 милијарди денари. Стопанска банка АД Скопје, пак, прикажала нето-добивка од околу 2,34 милијарди денари, со намалување од 18,3 проценти. Кај Стопанска, падот на нето-приходите од камати е придружен со раст на нето-приходите од провизии и надоместоци, кој не бил доволен да го задржи минатогодишното ниво на заработка.
Посилно процентуално намалување има кај УНИ Банка и ТТК Банка. УНИ прикажала добивка од 218,9 милиони денари, пониска за околу 35,5 проценти, а ТТК од 41,4 милиони денари, со пад од околу 46 проценти. Кај ТТК, намалувањето е остварено и покрај растот на нето-приходите од камати и од провизии. Овие резултати потсетуваат дека банкарската заработка зависи и од оперативните трошоци, исправките на вредноста и останатите ставки што го формираат крајниот биланс.
Кај Македонијатурист, високата стапка на раст бара особено внимателно читање. Нето-добивката достигнала 501,5 милиони денари, што е зголемување од речиси 140 проценти. Приходите од продажба пораснале за 27,7 проценти, на 404,4 милиони денари, но најголемата промена е кај останатите оперативни приходи: од 91,2 на 442,3 милиони денари.
Токму оваа ставка е пресудна за скокот на оперативниот резултат. Нејзиното зголемување е приближно еднакво на целокупното зголемување на оперативната добивка. Продажбата, значи, покажува подобрување, но растот на вкупната заработка не може да се припише само на хотелското работење. За оценка колкав дел од добивката може да се повторува потребно е подетално објаснување на составот на останатите приходи.
Деветмесечните биланси покажуваат дека дел од значајните компании успешно го зголемуваат бизнисот и вложуваат во идни капацитети. Истовремено, кај повеќе од нив растот на трошоците или послабата продажба на одделни пазари ја ограничуваат заработката. Високите процентуални промени, пак, понекогаш се поврзани и со вреднување на залихи, финансиски вложувања или други приходи. Затоа завршницата на годината ќе се оценува и според способноста на компаниите да ја зачуваат маржата, да ги реализираат договорените работи и да ја наплатат продажбата. Најсилна потврда за деловен успех ќе биде добивката што може да се одржува и да обезбеди средства за следниот инвестициски циклус.
Анализата се однесува на објавените неревидирани резултати за јануари–септември 2026 година, споредени со истиот период од 2025 година. За Алкалоид, Реплек и Адинг се користени консолидирани податоци, а за останатите наведени компании поединечни извештаи.
