Во Македонија се подготвува воведување електронски алки за следење на лица поврзани со семејно насилство, како дел од новото законско решение кое веќе е доставено до Собранието. Со предложените измени се предвидуваат поголеми овластувања за полицијата и поефикасни механизми за заштита на жртвите.
Ова го најави министерот за внатрешни работи Панче Тошковски во интервју за телевизија Сител, нагласувајќи дека институциите мора да обезбедат услови во кои секоја жена ќе може да се чувствува безбедно во сопствениот дом.
Според министерот, новото законско решение е резултат на повеќемесечна работа на надлежните институции, во соработка со експерти, судии, обвинители и претставници на граѓанските организации.
Електронски алки за следење на насилниците
Една од најзначајните новини предвидени со предложениот закон е можноста за електронско следење на осомничени лица и лица за кои судот ќе донесе соодветна одлука.
Примената на електронските алки треба да овозможи дополнителна контрола врз движењето на лицата за кои постои ризик од повторување на семејно насилство.
Истовремено, законските измени предвидуваат полицијата да добие овластувања за побрза интервенција и поефикасно постапување во ситуации кога постои опасност за жртвата.
Тошковски истакна дека на подготовката на решението се работело пет до шест месеци, заедно со Министерството за социјална политика, демографија и млади, невладини организации, професори и правни експерти.
Тој изрази очекување дека пратениците ќе го усвојат законот во најкраток можен рок.
Зголемен број кривични постапки за семејно насилство
Министерот се осврна и на статистичките податоци за семејното насилство, посочувајќи дека во текот на 2026 година е регистрирано значително зголемување на бројот на кривични постапки.
Според податоците што ги изнесе, бројот на кривичните постапки поврзани со семејно насилство е зголемен за околу 50 проценти во споредба со претходната година.
Тошковски објасни дека ваквиот раст делумно се должи на измените во Кривичниот законик, со кои полицијата по службена должност постапува во случаи на телесна повреда во рамките на семејството.
Според него, поголемиот број пријави може да биде поврзан и со зголемената подготвеност на жртвите да побараат институционална заштита.
Сепак, зголемувањето на бројот на пријавите само по себе не покажува дали реалната зачестеност на семејното насилство се зголемила или намалила.
За 270 проценти повеќе притвори
Тошковски соопшти дека во 2026 година бројот на изречени мерки притвор поврзани со семејно насилство е зголемен за 270 проценти.
Според неговите податоци, 163 лица во текот на годината биле или сè уште се во притвор поради кривични дела поврзани со семејното насилство.
Министерот оцени дека ваквите бројки укажуваат на поинтензивно институционално постапување, особено во делот на поднесувањето кривични пријави, проценката на ризик и поведувањето итни постапки.
Тој нагласи дека полицијата мора да продолжи со зајакнување на механизмите за заштита, особено во случаите кога постои непосредна опасност за животот и безбедноста на жртвите.
Седум смртни случаи поврзани со семејно насилство
Во интервјуто Тошковски се осврна и на трагичните случаи што ја потресоа јавноста, вклучително и убиството на 17-годишната девојка од Богданци.
Според податоците што ги изнесе, во 2026 година се регистрирани седум смртни случаи поврзани со семејно насилство, исто колку и во 2022 година.
Министерот изјави дека вкупниот број убиства во државата, заклучно со октомври годинава, е најнизок во последните шест години.
Воедно, ги отфрли критиките за институционалното постапување и оцени дека дел од трагичните случаи се користат за политички пресметки.
Тој нагласи дека институциите мора да продолжат да работат на спречување на насилството и подобрување на заштитата на жртвите.
Електронските алки би можеле да се финансираат од сообраќајните казни
Едно од прашањата во интервјуто било и обезбедувањето финансиски средства за набавка и користење на системот за електронско следење.
На прашањето дали дел од очекуваните 10 милиони евра годишни приходи од сообраќајните казни би можеле да се искористат за оваа намена, Тошковски одговори дека таквата можност постои.
Според него, 25 проценти од средствата што се собираат во рамките на Министерството се насочуваат во буџетот на МВР и можат да се користат за активности поврзани со безбедноста, вклучително и за подобра заштита од семејно насилство.
Сепак, засега не е соопштена конкретна сума што би била издвоена за електронските алки, ниту рок за нивно практично воведување.
Новиот закон допрва треба да биде усвоен
Тошковски нагласи дека законските измени не можат целосно да го искоренат семејното насилство, но очекува со нив да се подобрат можностите за навремена институционална реакција.
Тој посочи дека клучни се побрзото постапување на полицијата, подобрата проценка на ризикот и примената на мерки што можат да спречат повторување на насилството.
Предложеното законско решение веќе е доставено до Собранието, но за електронските алки да почнат да се применуваат потребни се негово усвојување и воспоставување соодветни технички и институционални услови.
До тогаш, електронското следење останува најавена мерка, а не систем што веќе е во примена.
…
