Стечајот на белградската „Алта банка“ отвора сериозни прашања за ликвидноста и за контролата на нејзиното работење, предупредува српскиот економски аналитичар и колумнист на „Нова економија“, Богдан Петровиќ. Тој тврди дека дел од уплатите со кои бил зголемуван капиталот на компанијата поврзана со сопственикот Давор Мацура можеби биле само фиктивно прикажани.
Петровиќ бара да се испитаат и улогата на Народната банка на Србија и работата на надворешниот ревизор. Неговите тврдења претставуваат анализа и сомневања, а не утврдени наоди од судска постапка.
Аналитичарот предупредува на последици за ликвидноста
Според Петровиќ, стечајот на банка што имала пријавен имот од околу 230 милијарди динари, односно приближно две милијарди евра, е причина за загриженост.
Тој оценува дека дел од депонентите ги повлекле своите средства, но дека голем дел останале во банката и, според неговото мислење, станале недостапни во финансискиот систем. Предупредува дека тоа може да влијае врз ликвидноста.
Притоа, вредноста на имотот на банката не е исто што и износ на готовина во трезорот или сума што е докажано дека исчезнала. Наплатата на побарувањата и судбината на средствата се прашања за стечајната постапка и надлежните институции.
Сомневање за фиктивно прикажани уплати
Петровиќ наведува дека „Алта банка“ била во сопственост на компанијата „Алта груп“, чиј сопственик бил Давор Мацура. Според неговите податоци, од почетокот на 2024 година капиталот на „Алта груп“ бил зголемен за 22 милијарди динари преку уплати заведени на име на Мацура како физичко лице.
Аналитичарот се сомнева дека уплатите не биле направени во готовина, туку дека биле прикажани преку банкарски потврди. Тој тоа го претставува како свое разбирање за можниот начин на кој се одвивале трансакциите.
Петровиќ бара да се испита дали надлежните контроли и ревизорот утврдиле дека готовината навистина се наоѓала во трезорот. Во своја анализа за „Нова економија“ тој изразува и сомневање во медиумските приказни дека во снопови со банкноти биле поставувани вистински банкноти само на врвот и на дното.
Ниту неговата претпоставка за фиктивните уплати, ниту тврдењата за начинот на кој била водена готовината не се независно потврдени со материјалите достапни во проверените извори.
Што се случи со „Алта банка“ во Србија?
Народната банка на Србија на 31 октомври ѝ ја одзеде дозволата за работа на „Алта банка“ во Белград, по што беше отворена стечајна постапка.
Давор Мацура и уште две лица беа лишени од слобода, а суд во Белград им одреди притвор. Српското обвинителство се сомнева дека од трезорот на банката биле изнесени околу 45 милијарди динари, односно повеќе од 380 милиони евра. Тоа се сомневања во истражна постапка, а не правосилно утврдена вина.
Петровиќ смета дека треба да се провери дали одговорност постои и кај други лица или институции што имале обврска да го следат работењето на банката. Тој повикува и на пошироки ревизии на големите државни системи во Србија.
Србија ја зголеми референтната каматна стапка
Изјавата на аналитичарот доаѓа и по одлуката на Народната банка на Србија на 12 ноември да ја зголеми референтната каматна стапка од 5,75 на 6 отсто.
Петровиќ оценува дека, покрај состојбата со енергијата, врз инфлаторните притисоци влијаело и зголеменото буџетско трошење. Тој смета дека поголемата количина средства насочени кон потрошувачка придонела за раст на инфлацијата.
Народната банка во своето соопштение ја образложи одлуката преку пошироките економски услови, вклучително и геополитичките тензии и растот на светските цени на енергенсите. Толкувањето на Петровиќ за влијанието на буџетското трошење е негова економска оценка.
Што значи случајот за банката во Битола?
По случувањата во Србија, македонската Народна банка воведе привремена администрација во „Алта банка“ АД Битола, која е посебно правно лице во Македонија.
Од регулаторот појаснија дека воведувањето администрација не значи затворање на битолската банка. Управувањето со нејзиното работење привремено го презедоа лица именувани од Народната банка.
Извори: Н1 Србија – интервју со Богдан Петровиќ, Народна банка на Србија
…
