Прилеп годинава го одбележува значајниот јубилеј – 100 години организирани поворки на мечкарите, традиција која секоја година кулминира за време на празникот Прочка. Под Марковите Кули, градот повторно ќе биде домаќин на стотици маскирани учесници и гости, кои преку обредни игри, звук на ѕвонци и симболични ритуали ќе го означат крајот на зимата и доаѓањето на пролетта.
Според најавите за „Прочка 2026“, карневалските активности ќе се одржат од 20 до 23 февруари, со учество на над 500 учесници од земјава и странство. Оваа манифестација одамна ја надмина локалната рамка и прерасна во препознатлив културен настан со меѓународен карактер.
Иако традицијата на мечкарите се прераскажува како многу постара, архивските податоци упатуваат дека уште во 1921 година постојат записи за организирани поворки. Токму оваа година се зема како симболичен почеток на еден век континуирана организирана практика, која и денес се негува како важен дел од прилепскиот идентитет.
Со текот на времето, Прочка во Прилеп прерасна од маалски обичај во масовна јавна манифестација. Од 2001 година карневалот добива организирана форма, а во 2006 година станува член на Федерацијата на европски карневалски градови, со што се позиционира и на европската културна сцена.
Мечкарите се препознатлив симбол на карневалот. Нивните костими, изработени од животински кожи со крзно свртено нанадвор, придружени со маски украсени со заби, бисери и разни декоративни елементи, претставуваат спој на суровост и уметност. Звукот на ѕвонците и движењата кои потсетуваат на мечка имаат длабока симболика – според народните верувања, тие ги бркаат злите сили и носат плодност и бериќет.
Централниот настан се одвива на самиот ден Прочка, но подготовките започнуваат порано. Мечкарите се движат низ градот, ги повикуваат граѓаните и се подготвуваат за големата поворка. Традиционално, тие се делат во две групи – „Рид“ и „Варош“, што претставува симболично ривалство кое ја збогатува атмосферата.
Во текот на поворката, учесниците изведуваат обредни движења, трчаат, удираат со стапови и создаваат силна бучава со ѕвонците. Овој ритуал има за цел симболично прочистување – да се оттурнат лошите енергии и да се направи простор за нов почеток.
Историски, мечкарите се поврзуваат со касапскиот еснаф, кој ја чувал традицијата низ генерации. Денес, сè повеќе млади луѓе се приклучуваат, што дава нова енергија и обезбедува континуитет на обичајот. Иако костимите се тешки и бараат физичка издржливост, учеството се смета за чест и гордост.
Карневалските денови вклучуваат и бројни други активности – изложби на маски, детски дефилеа и настапи на групи од земјата и странство. Сепак, за прилепчани, Прочка не е само настан за гледање, туку ден што се живее. Традицијата не се прикажува за публика, туку се чувствува како дел од секојдневниот идентитет.
Јубилејот од 100 години не е само бројка, туку потврда за континуитетот на една традиција што се пренесува од генерација на генерација. Во Прилеп, тоа значи дека и годинава, повторно ќе се облечат кожите, ќе заѕвонат ѕвонците и ќе започне обредот што го најавува доаѓањето на пролетта.
