Цените на горивата во Европа бележат нов силен раст, при што дел од земјите веќе се приближуваат до психолошката граница од 2,5 до 3 евра за литар, создавајќи сериозен удар врз буџетот на граѓаните и транспортниот сектор.
Според последните податоци, меѓу најскапите земји во Европската Унија се издвојуваат Германија, Франција и дел од скандинавските држави, каде што цените на бензинот и дизелот достигнуваат рекордни нивоа.
Во Германија, цените во последниот период пораснале значително побрзо од европскиот просек, при што литар бензин достигнува над 2 евра, додека во некои други европски земји растот е значително помал.
Во Франција, пак, цените на бензинот веќе се движат меѓу 2,15 и над 2,30 евра за литар, и покрај државните субвенции, што дополнително ја отежнува ситуацијата за возачите.
Експертите укажуваат дека главните причини за поскапувањето се:
глобалните геополитички тензии, особено на Блискиот Исток, растот на цената на суровата нафта, високите даноци и еколошките давачки во ЕУ, надоместоците за CO₂ емисии.
Во Германија, дополнителен фактор се високите давачки и даноци, кои ја зголемуваат крајната цена за потрошувачите.
Каде е најевтино горивото?
Во исто време, возачите сè повеќе бараат „поевтини оази“ во Европа.
Најниски цени на горивата се забележуваат во:
Белорусија – околу 0,68 евра за литар
Русија, Малта и Турција – околу 1,5 евра
Балканските земји како Србија и Бугарија – околу 1,6–1,7 евра
Во регионот, цените се значително пониски во споредба со Западна Европа, што доведува до зголемен „горивен туризам“, односно граѓани кои полнат резервоари во соседни земји.
Некои држави веќе преземаат мерки за ублажување на ударот врз граѓаните.
Хрватска и Унгарија, на пример, воведоа ограничување на цените на горивата, со цел да спречат дополнителни поскапувања.
Во Германија, пак, властите најавуваат анализа на пазарот и можно воведување нови регулативи, откако се појавија сомнежи дека нафтените компании ги користат кризите за дополнително зголемување на цените.
Ризик од нов ценовен шок
Аналитичарите предупредуваат дека доколку продолжи нестабилноста на глобалниот пазар на енергенси, цените на горивата во Европа би можеле дополнително да растат и да достигнат рекордни нивоа.
Сè поголемиот притисок врз потрошувачите веќе ги менува навиките – сè повеќе граѓани ги оставаат автомобилите и се префрлаат на алтернативни видови превоз, додека владите се соочуваат со сериозен предизвик како да ја стабилизираат ситуацијата без да го нарушат пазарот.
