Иран наводно разгледува нов пристап кон една од најчувствителните поморски точки во светот,Ормускиот теснец, со можност бродовите да се движат непречено низ оманската страна на коридорот, без ризик од напади од ирански сили, доколку се постигне поширок договор со САД за деескалација на актуелните тензии.
Според извор запознаен со преговорите во Техеран, оваа идеја е дел од пакет-предлози што Иран ги изнесува во дипломатските разговори, чија цел е спречување на повторна ескалација на конфликтот со Вашингтон и неговите сојузници. Истиот извор нагласува дека секој чекор кон олеснување на поморскиот сообраќај би бил условен со конкретни отстапки од американска страна.
Иако деталите сè уште се нејасни, меѓу нив не е потврдено дали Иран би се согласил со целосно расчистување на евентуални мини во делот од водниот пат или дали ограничувањата би важеле подеднакво за сите бродови, вклучително и оние поврзани со Израел.
Во меѓувреме, дипломатските канали остануваат активни, но без јавни изјави од клучните страни. Белата куќа засега не дала официјален одговор, додека и иранското Министерство за надворешни работи не излезе со коментар.
Паралелно, западен безбедносен извор потврдува дека ваквиот предлог е „на маса“, но предупредува дека останува нејасно дали САД воопшто ќе реагираат позитивно на него.
Ормускиот теснец, тесен морски премин меѓу Иран и Оман, претставува една од најважните светски енергетски артерии, низ него минува околу петтина од глобалната трговија со нафта и течен природен гас. Во последните месеци, регионот е особено нестабилен, со сериозни нарушувања во бродскиот сообраќај и голем број пловила што останале заглавени во Заливот по ескалацијата на конфликтот кон крајот на февруари.
Иако од почетокот на април е во сила привремен прекин на огнот, тензиите не се целосно стивнати. Пораките од Вашингтон дека војната се приближува кон крај не ја намалуваат неизвесноста околу идниот статус на теснецот, прашање што останува клучно во секој обид за постигнување траен договор.
Дополнителна контроверзија предизвика и идејата за воведување ирански такси за пловидба или пошироко прогласување на суверенитет врз водниот пат, потези што меѓународната бродска заедница и дел од државите ги оценуваат како преседан во кршење на морското право.
На состанок во Лондон под покровителство на Меѓународната поморска организација, повеќе земји јасно се спротивставија на ваквите предлози, предупредувајќи дека тие би можеле да ја нарушат стабилноста на глобалната енергетска трговија.
…
