Хрватската енергетска политика повторно се врти кон нуклеарната енергија како еден од клучните одговори на идните предизвици во снабдувањето со електрична енергија, откако премиерот Андреј Пленковиќ во Дубровник најави дека државата сериозно размислува за проширување на нуклеарните капацитети и за подлабока соработка околу електраната „Кршко“.
Изјавите беа дадени по Самитот на Иницијативата „Три мориња“, каде што Хрватска и САД потпишаа заедничка декларација за засилување на соработката во цивилната нуклеарна енергија. Во хрватските медиуми овој чекор се толкува како отворање врата за нови инвестиции и потенцијално вклучување на американски партнери, меѓу кои се споменува и „Вестингхаус“, компанија со долгогодишно искуство во нуклеарниот сектор.
Пленковиќ во своето обраќање посочи дека во европски рамки постепено се гради поширок консензус околу нуклеарната енергија, која повторно се гледа како стабилен и нискојаглероден извор. Тој индиректно се осврна и на енергетските политики на некои земји по Фукушима, нагласувајќи дека денес дел од нив преиспитуваат одлуки за напуштање на нуклеарните централи.
Дополнителен импулс во оваа насока даде и министерот за економија Анте Шушњар, кој најави амбициозен план до 2030 година уделот на нуклеарната енергија во хрватскиот енергетски микс да се зголеми од сегашните околу 16 проценти на најмалку 30 проценти. Според него, идниот енергетски систем на земјата ќе се потпира на комбинација од нуклеарна енергија, обновливи извори, ЛНГ-инфраструктурата на островот Крк и регионалните енергетски врски.
Во центарот на овие планови останува нуклеарната електрана „Кршко“, која моментално обезбедува значаен дел од електричната енергија за Хрватска. Нејзиниот работен век е официјално предвиден до 2043 година, но стручните анализи што се појавуваат во јавноста укажуваат дека, со модернизација и вложувања, таа би можела да функционира и неколку децении подолго.
Од Загреб веќе е испратен сигнал до Љубљана дека постои подготвеност за разговор не само за продолжување на работата на постојниот капацитет, туку и за негово проширување. Тоа дополнително ја отвора темата за идниот модел на заедничко управување со електраната.
Иако нуклеарната енергија повторно се враќа во фокусот, хрватските енергетски стратегии не ја занемаруваат ниту зелената транзиција. Напротив, се нагласува дека идниот систем ќе мора да комбинира повеќе извори: од сонце и ветер, до гас и нуклеарна енергија, за да се обезбеди стабилност на мрежата во услови на растечка потрошувачка и климатски цели.
Во поширок контекст, енергетските планови на Хрватска сè почесто се третираат и како прашање на стратешка безбедност. По последните европски енергетски кризи, сигурното снабдување со електрична енергија и гас добива и геополитичка тежина. Затоа најавите за засилување на нуклеарниот сектор се толкуваат како обид на Загреб да ја зацврсти својата позиција во регионот, при што клучните одлуки допрва ќе зависат од договорите со Словенија, финансиската издржливост на проектите и ставот на јавноста кон новата енергетска насока.
…
