На конференцијата „Европа како задача“ во Прага, одржана на 5 мај, финскиот претседател Александер Стуб испрати јасна порака дека Европската Унија влегува во нова, турбулентна историска фаза, слична по значење на периодот веднаш по крајот на Студената војна.
Според него, европскиот континент повторно се наоѓа во момент на длабока геополитичка прераспределба, поттикната од руската инвазија врз Украина и промените во надворешнополитичките приоритети на САД. Тој период на неизвесност, како што оцени, може да трае околу пет години и претставува клучен прозорец за одлучни европски чекори.
Стуб го опиша актуелниот момент како пресвртница во која светскиот поредок повторно се „престројува“. По децении релативна стабилност по 1989 година, Европа денес се соочува со нови безбедносни притисоци, особено од Русија, но и со преиспитување на традиционалните трансатлантски односи.
Во таков контекст, Европската Унија, според него, мора да дејствува побрзо, посоединието и посамоуверено отколку досега.
Една од централните пораки на говорот беше дека проширувањето на ЕУ повеќе не е само политичка или административна цел, туку „геополитичка неопходност“. Стуб истакна дека Унијата треба да гледа на интеграцијата како на инструмент за стабилност и безбедност на целиот континент.
Тој посочи дека земјите од Западен Балкан, како и Украина и Молдавија, треба да останат цврсто поддржани на патот кон членство, бидејќи нивната европска перспектива е дел од пошироката стратегија за зацврстување на Европа.
Како можен модел за иднината, Стуб ја претстави идејата за повеќеслојна европска интеграција: систем во кој би коегзистирале полноправни членки, држави-кандидатки и пошироки форми на партнерство, вклучително и преку европски политички формати надвор од строгата рамка на ЕУ.
Според него, ваквиот пристап би можел да овозможи поголема флексибилност и побрзо политичко обединување во клучни области како безбедноста и надворешната политика.
Во завршницата на своето обраќање, Стуб ја нагласи својата верба во европскиот проект како историски механизам што со децении успева да ги замени конфликтите со соработка. Но, предупреди дека за да остане успешен, ЕУ мора да се прилагоди на новите глобални услови, и тоа побрзо отколку што досега било пракса.
Конференцијата „Европа како задача“ и оваа година ги собра европските политичари и експерти во обид да ги дефинираат следните чекори на Унијата во време на зголемени безбедносни предизвици и промени во глобалниот поредок.
…
