Црногорската влада одлучи да формира ново координативно тело кое ќе се занимава со односите со Хрватска, со посебен акцент на едно чувствително и долго отворено прашање: статусот на бродот за обука „Јадран“. Овој едреник, кој во официјалните документи на Подгорица се опишува како „културно-историски и воен симбол на државата“, повторно се најде во центарот на политичките и дипломатските тензии меѓу двете земји.
Комисијата ќе ја предводи министерот за одбрана Драган Краповиќ, кој доби задача да изработи анализа и да предложи решенија за владата во однос на спорот со Хрватска. Во фокусот е не само правниот и историскиот статус на бродот, туку и поширок дијалог меѓу двете држави, кој во последните години станува сè понапрегнат.
Покрај изработката на мислења и препораки, новоформираното тело ќе има мандат и да отвори директна комуникација со хрватската страна, како и да соработува со научни и стручни институции. Дел од задачата е и подготовка на дополнителна документација и анализи кои би можеле да влијаат врз идниот тек на преговорите.
Самата политичка фигура на Краповиќ не е без контроверзи во регионалниот контекст. Тој доаѓа од политичка структура поврзана со актуелниот вицепремиер Алекса Бечиќ, а заедно со уште неколку црногорски политичари претходно се најде на списокот на непожелни лица во Хрватска, по усвојувањето на резолуцијата за Јасеновац во црногорскиот парламент. И покрај тоа, Краповиќ јавно и цврсто стои на ставот дека „Јадран“ е дел од црногорското наследство.
Од хрватска страна, односот кон ова прашање е сосема поинаков. Загреб одамна инсистира дека бродот треба да биде вратен во Хрватска, каде што го гледа како дел од сопственото морнаричко и историско наследство. Овој спор не е изолиран случај, туку дел од поширока дипломатска напнатост што се засили по серија политички изјави и парламентарни одлуки во Подгорица во текот на изминатите години.
Тензиите кулминираа уште во 2024 година, кога хрватскиот министер за одбрана Иван Анушиќ го откажа планираниот состанок со Краповиќ, наведувајќи несогласувања околу ставовите поврзани со „Јадран“ и други историски прашања. Тој момент се смета за пресвртница во влошувањето на билатералните односи.
Одговорот на Загреб не доцнеше – Хрватска формираше сопствена комисија со цел да го проучи и аргументира барањето за враќање на бродот и друг воен имот кој го смета за свој. На нејзино чело се наоѓа министерот за надворешни работи Гордан Грлиќ Радман, кој во неколку наврати истакна дека дијалогот е неопходен, но дека секоја страна мора да ги изнесе своите аргументи.
Историската приказна на „Јадран“ датира од 1931 година, кога е изграден за потребите на тогашната Кралска морнарица на Југославија. Со децении служел како школски брод и пловел под различни државни знамиња. По распадот на СФРЈ, останал во Црна Гора, каде што и денес е активен во составот на црногорската морнарица.
…
