Во период кога енергетската безбедност, зелената транзиција и европските реформи се меѓу најважните државни приоритети, Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини спроведува интензивни законски и институционални промени. За досегашните резултати, но и за следните чекори во процесот на енергетска трансформација, разговараме со министерката за енергетика, рударство и минерални суровини, Сања Божиновска.
Владата неодамна ја разгледуваше динамиката на спроведување на Реформската агенда. Европската комисија веќе официјално потврди дека дел од реформските чекори во енергетската транзиција се целосно исполнети. Што досега има реализирано од обврските Министерството за енергетика и кои се следните клучни обврски што мора да ги реализирате?
-Реформската агенда не претставува само исполнување на обврски кон Европската Унија, туку пред сè трансформација на македонскиот енергетски сектор во модерен, конкурентен и одржлив систем. Таа е една од најважните алатки преку кои ја забрзуваме енергетската транзиција и го усогласуваме македонскиот енергетски сектор со европските стандарди.
Во изминатиот период успеавме да реализираме неколку исклучително важни чекори, што го потврди и Европската комисија, која во својот извештај од 20 мај 2026 година официјално потврди дека два реформски чекори во енергетскиот сектор се целосно исполнети. Првиот се однесува на воспоставувањето и целосната операционализација на структурите за управување со процесот на праведна транзиција. Ги формиравме сите предвидени тела, го усвоивме годишниот план за спроведување и денес тој механизам е целосно функционален.
Вториот целосно реализиран чекор е донесувањето на тригодишниот План за реновирање на зградите на централната власт, усогласен со европските цели за енергетска ефикасност. Обезбедена е и финансиска поддршка за негова реализација, што ќе овозможи значително намалување на потрошувачката на енергија во јавниот сектор.
Покрај овие два официјално потврдени чекори, Министерството ги заврши и сите активности за уште две важни реформи, за кои документацијата веќе е доставена до Европската комисија и е во фаза на верификација. Станува збор за целосното транспонирање на Пакетот за интеграција на пазарот на електрична енергија, согласно правилата на Енергетската заедница, како и за постепеното намалување на јавната интервенција во определувањето на цените на електричната енергија.
Истовремено, работиме и на реформите поврзани со воведување мерење и наплата врз основа на реалната индивидуална потрошувачка, преку поставување индивидуални броила таму каде што тоа е технички возможно и економски оправдано, во согласност со европските директиви.
Во наредниот период приоритет ќе ни биде да ја задржиме оваа динамика. Дел од реформите имаат рок до крајот на 2026 година, а останатите до средината и крајот на 2027 година. Уверена сум дека ќе ги реализираме согласно предвидената временска рамка, затоа што тие не се важни само за европската интеграција на државата, туку и за обезбедување пристап до средствата од Планот за раст на Европската Унија за Западен Балкан, кои ќе овозможат нови инвестиции во енергетиката, поголема енергетска сигурност и побрза зелена транзиција.
Паралелно со реформите, продолжуваме да работиме и на јакнење на домашниот електроенергетски систем и неговата отпорност. Во услови на нестабилности на европските енергетски пазари, домашниот систем останува стабилен, а состојбата континуирано се следи. Акумулациите се на ниво од околу 70 проценти, а во мај домашното производство обезбеди 96,5 проценти од вкупната потрошувачка на електрична енергија. Истовремено, ги подготвуваме новите инвестиции во „Богданци 2“, фотоволтаичните проекти во Битола и Осломеј, системите за складирање енергија и новите интерконекции. Тоа е насоката во која сакаме да се движиме – поголемо домашно производство, посилен и пофлексибилен систем и постепено намалување на зависноста од увоз.
Нашата цел е реформите да бидат двигател на нови инвестиции, нови работни места и повисока енергетска сигурност, а не само исполнување на формални европски обврски.
Целиот текст може да го прочитате на emagazin
…
