Денес, 12 август, љубителите на астрономијата ќе имаат можност да го следат едно од највпечатливите небесни случувања во последните години – целосно сончево затемнување. При појавата, Месечината ќе се најде меѓу Сонцето и Земјата, при што нејзината сенка целосно ќе ја покрие сончевата површина во тесна зона на Земјата.
Целосната фаза ќе биде видлива во делови од северна Русија, Гренланд, Исланд, северна Шпанија и североисточна Португалија, додека делумно затемнување ќе може да се набљудува од пошироки делови на Европа, Африка и Северна Америка.
За Европа ова е особено значаен астрономски настан. Целосно сончево затемнување последен пат било видливо од континентална Европа во 2006 година, додека за Шпанија ова е првото целосно затемнување видливо од копното по повеќе од еден век. Земјата во периодот од 2026 до 2028 година ќе биде домаќин на дури три сончеви затемнувања.
Патеката на целосноста ќе биде долга околу 8.300 километри. Таа ќе започне во арктичкиот регион, ќе помине во близина на Северниот Пол, а потоа ќе продолжи над Гренланд, Исланд, Португалија и северна Шпанија.
Времетраењето на целосната фаза ќе зависи од локацијата. Во Гренланд таа ќе трае нешто повеќе од две минути, додека во северна Шпанија целосноста ќе биде значително пократка – околу 20 секунди. На Балеарските Острови затемнувањето ќе се случува во близина на зајдисонце, што може да создаде особено впечатлива глетка.
Најголем предизвик за набљудувачите ќе бидат временските услови. Облачноста може целосно да го попречи погледот кон Сонцето, па затоа изборот на локација ќе биде од големо значење.
За оние кои нема да можат да бидат во зоната на целосност, Европската вселенска агенција ќе обезбеди можност настанот да се следи преку пренос во живо од астрофизичката опсерваторија Хаваламбре во Теруел.
Внимание при набљудувањето
Експертите предупредуваат дека Сонцето не смее директно да се гледа со голо око. За безбедно набљудување се потребни специјални, сертифицирани очила за сончево затемнување или соодветен сончев визир.
Обичните очила за сонце не обезбедуваат доволна заштита. Исто така, очила за затемнување не смеат да се користат за гледање во Сонцето преку двоглед, телескоп или фотоапарат без соодветен соларен филтер поставен на предната страна на оптичкиот уред.
Сончевите затемнувања се важни и за науката. Тие им овозможуваат на научниците подобро да ја проучуваат сончевата корона – надворешниот слој на атмосферата на Сонцето. За денешниот настан се планираат и научни експерименти со балони на голема височина, кои ќе го снимаат затемнувањето и движењето на лунарната сенка.
Следното целосно сончево затемнување ќе се случи на 2 август 2027 година, кога патеката на целосноста ќе минува низ јужна Шпанија, Северна Африка, Саудиска Арабија и Јемен.
Денешниот настан затоа претставува ретка можност за милиони луѓе да бидат сведоци на момент кога денот за кратко ќе се претвори во ноќ – спектакл кој истовремено ја воодушевува јавноста и им овозможува на научниците да го истражуваат Сонцето на уникатен начин.
…
