Германија размислува за промени во пензискиот систем кои би можеле значително да го продолжат работниот век на граѓаните. Меѓу предлозите е укинување на можноста лицата со 45 години осигурителен стаж да заминат во пензија без намалување на пензијата.
Комисијата која ги разгледува можните реформи предлага и најраната возраст за пензионирање на лицата со долг осигурителен стаж да се зголеми од 63 на 64 години. Потоа, оваа граница би се усогласувала со промените на редовната старосна граница за пензионирање.
Со тоа, староста би добила уште поголема улога во одредувањето кога еден човек може да престане да работи, наместо главниот критериум да биде само бројот на години поминати во работен однос.
Но, токму тука се отвора прашањето дали една иста старосна граница може да важи за сите професии.
Работата во канцеларија, на пример, може да биде физички помалку напорна и за дел од луѓето да биде изводлива и во подоцнежни години. Сосема поинаква е ситуацијата со градежните работници, медицинските сестри кои секојдневно креваат пациенти, возачите на камиони, работниците во фабрики или лицата кои со децении работат ноќни смени.
Токму поради тоа, Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) укажува дека продолжувањето на работниот век треба да биде проследено со поздрави работни места, можности за дополнително образование и пофлексибилни начини на пензионирање.
Германија веќе има релативно висока стапка на вработеност кај постарите работници. Во 2024 година, 66,7 отсто од лицата на возраст од 60 до 64 години биле вработени, наспроти просекот од 55,9 отсто во земјите на ОЕЦД.
Сличен пристап веќе се применува и во Данска, која ја поврзува старосната граница за пензионирање со очекуваниот животен век. Според постојните планови, границата постепено треба да достигне 70 години во 2040 година.
Сепак, формалната старосна граница не значи дека сите граѓани навистина работат до таа возраст. Во Данска просечната возраст за напуштање на пазарот на трудот е околу 64,5 години, а значајна улога имаат и приватните пензиски заштеди кои на дел од населението му овозможуваат порано да престане со работа.
Токму ова отвора и прашање за социјалната нееднаквост. Луѓето со поголеми приходи и поголеми приватни заштеди полесно можат да си дозволат порано пензионирање, додека оние кои зависат главно од државната пензија можат да бидат принудени да работат подолго.
Германската реформа, меѓу другото, се оправдува и со демографските промени. Бројот на работоспособни лица се намалува, додека бројот на пензионери расте, што создава дополнителен притисок врз системот на пензиско осигурување.
ОЕЦД во својот извештај „Пензиите на прв поглед 2025“ посочува дека продолжувањето на работниот век ќе биде значаен фактор за идното финансирање на пензискиот систем во Германија.
Сепак, подолгиот животен век не значи автоматски и подолг период во кој човек може да работи со ист интензитет. Физичкиот товар, условите за работа и здравствената состојба значително се разликуваат од професија до професија.
Затоа германската дебата за пензиите не се сведува само на прашањето дали границата треба да биде 67, 68 или уште повисока. Во суштина, станува збор за тоа како да се подели финансискиот товар меѓу сегашните работници, даночните обврзници и идните пензионери.
Прашањето со кое се соочува Германија, а кое постепено ќе станува актуелно и во други европски земји, е едноставно:
Ако луѓето живеат подолго, колку долго ќе треба да работат?
