Новата пресметка на Министерството за економија и труд ја отвори дебатата за трошоците на живот и куповната моќ на граѓаните. Според владината просечна потрошувачка кошница, месечните трошоци на четиричлено домаќинство во август изнесувале 58.475 денари.
За истиот месец, Сојузот на синдикатите на Македонија пресметал минимална кошница од 68.675 денари — разлика од 10.200 денари. Во септември синдикалната кошница дополнително се зголемила на 69.432 денари, односно за 757 денари.
Министерството разликата ја објаснува со различните методологии, додека синдикатот порачува дека на работниците им се потребни повисоки плати.
Само кај храната разликата е 3.900 денари
Значително разминување постои кај трошоците за храна и пијалаци. Министерството за август пресметало 21.132 денари, а ССМ 25.032 денари.
Меѓу останатите ставки во августовската синдикална пресметка се:
Категорија| Месечен износ
Образование| 7.192 денари
Облека и обувки| 6.511 денари
Домување, вода, електрична енергија и греење| 6.370 денари
Транспорт| 5.175 денари
Ресторани и хотели| 4.131 денар
Комуникации| 3.677 денари
Хигиена| 2.692 денари
Здравје| 1.196 денари
Овие износи се дел од трошоците што ССМ ги следи при утврдувањето на минималните месечни потреби на четиричлено семејство.
Дурмиши: Различни методологии, а не натпревар меѓу кошниците
Министерот за економија и труд, Бесар Дурмиши, отфрла дека новиот модел има цел вештачки да ги намали трошоците на граѓаните. Според него, пресметката на Министерството ја следи реално остварената просечна потрошувачка на домаќинствата.
Методологијата користи податоци од Државниот завод за статистика, цени на производи во осум градови, информации од 23 пазари за овошје и зеленчук и цени на најпродаваните прехранбени производи во петте најголеми и три регионални трговски синџири.
Разлики постојат и во третманот на домувањето. Дурмиши се повикува на податоците од Пописот во 2021 година, според кои околу 95 проценти од населението живее во сопствен дом.
Министерот нагласува дека ја почитува улогата на синдикатите, но дека двете кошници не треба да се поистоветуваат. Целта, според него, е објективна и транспарентна слика за потрошувачката, а не натпревар чија пресметка ќе биде повисока или пониска.
Владината кошница пораснала за 3,7 проценти од јануари
Според презентираните пресметки, просечната потрошувачка кошница од јануари до август се зголемила за околу 2.095 денари, односно за 3,7 проценти.
Во август, трошоците за храна и пијалаци биле пониски за 255 денари во споредба со претходниот месец.
ССМ: Потребно е зголемување на платите
Сојузот на синдикатите ја пресметува Синдикалната минимална кошница од 2011 година. Претседателот на ССМ, Слободан Трендафилов, ја критикува владината пресметка и прашува кому му користи понискиот статистички приказ на трошоците.
Тој порачува дека, наместо намалување на вредноста на кошницата, Владата треба да се насочи кон зголемување на платите. Во својата реакција, Трендафилов бара раст од 19,5 проценти, доколку постои вистинска намера да им се помогне на работниците.
Методологијата пред Економско-социјалниот совет на 19 октомври
Новиот модел треба да биде разгледан на седницата на Економско-социјалниот совет, закажана за 19 октомври. Социјалните партнери ќе имаат можност да предложат дополнувања и корекции.
Дебатата за кошниците е тесно поврзана со барањата за раст на минималната плата, иако нивниот износ сам по себе не го определува автоматски нејзиното зголемување. Синдикатите очекуваат разговорите да донесат повисоки примања, додека Министерството останува на ставот дека решението треба да произлезе од договор меѓу претставниците на работниците и работодавачите.
