Граничниот спор меѓу Хрватска и Црна Гора повторно предизвика дипломатски тензии, откако хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ предупреди дека Подгорица нема да може да ги затвори пристапните преговори со Европската Унија доколку не ги прифати принципите на Бадентеровата комисија за разграничување.
Од кабинетот на црногорскиот премиер Милојко Спајиќ одговорија дека Црна Гора не ги оспорува тие принципи, но смета дека за конечно решавање на спорот најпрво мора да се утврди каде точно се протегала поранешната меѓурепубличка граница во времето на СФРЈ.
Подгорица предлага прашањето прво да се решава преку директен договор меѓу двете држави, а доколку не се постигне решение, да се побара помош од соодветна меѓународна институција.
Хрватска го поврзува граничниот спор со европскиот пат на Црна Гора
Премиерот Андреј Пленковиќ порача дека прифаќањето на Бадентеровите принципи е неопходно за конечното утврдување на границата меѓу двете земји.
Според овие принципи, поранешните републички граници во рамките на Југославија претставуваат основа за меѓународните граници на државите што настанале по нејзиниот распад.
Хрватската страна смета дека овие правила треба да бидат основа за решавање на спорот и предупредува дека нерешените билатерални прашања можат да влијаат врз завршувањето на пристапните преговори на Црна Гора со Европската Унија.
Бидејќи за клучните одлуки во процесот на проширување е потребна согласност од земјите членки, Хрватска има можност да влијае врз динамиката на европската интеграција на Црна Гора.
Црна Гора: Не ги оспоруваме принципите, туку бараме точна гранична линија
Од кабинетот на премиерот Спајиќ соопштија дека Црна Гора нема територијални претензии кон соседните држави и дека го почитува територијалниот интегритет на Хрватска.
Сепак, нагласуваат дека примената на Бадентеровите принципи бара претходно да се утврди конкретната линија што во времето на СФРЈ имала статус на меѓурепубличка граница.
Според црногорската влада, таа линија во спорната област никогаш не била целосно дефинирана.
Подгорица смета дека решението треба да се бара врз основа на историски документи, меѓународното право и аргументи од двете страни, без политички притисоци.
Ако нема договор, ќе се бара меѓународна помош
Црногорската влада предлага двостепен пристап за решавање на долгогодишното отворено прашање.
Првиот чекор би бил продолжување на билатералните разговори со Хрватска, со цел двете земји самостојно да постигнат заемно прифатлив договор.
Доколку тоа не се случи во разумен временски период, Подгорица предлага двете држави заеднички да се обратат до соодветна меѓународна инстанца.
Од кабинетот на Спајиќ порачуваат дека Црна Гора не бара привилегии на европскиот пат, туку правно и одговорно решавање на спорот.
Според нив, долгогодишните несогласувања треба да се надминат со добра волја и со почитување на интересите на двете држави.
Полуостровот Превлака останува најчувствителното прашање
Во центарот на спорот е областа околу полуостровот Превлака, кој се наоѓа на влезот во Бока Которска, во близина на Дубровник.
Хрватска го контролира копнениот дел од полуостровот и смета дека неговата припадност не е спорна.
Меѓутоа, двете земји сè уште немаат постигнато конечен договор за разграничувањето, особено за поморската граница на влезот во Бока Которска.
Од 2002 година се применува привремен режим, но конечната гранична линија не е утврдена со траен договор.
Проблемот е поврзан со различните толкувања на историските граници и со разграничувањето на морскиот простор што има значајна географска и стратешка положба.
Покрај границата, отворени се и други прашања
Граничниот спор не е единственото нерешено прашање меѓу Загреб и Подгорица.
Хрватска бара решавање и на прашањето за сопственоста на школскиот брод „Јадран“, обесштетувањето на хрватските граѓани, судбината на исчезнатите лица, одговорноста за воените злосторства и одредени имотно-правни прашања.
Овие теми се дел од пошироките разговори меѓу двете држави и се поврзуваат со напредокот на Црна Гора кон членство во Европската Унија.
Од црногорската влада потсетуваат дека билатералните спорови не би требало да претставуваат пречка за европската интеграција на земјите кандидатки.
Подгорица нагласува дека Хрватска и Црна Гора, како соседни и сојузнички држави, имаат капацитет да постигнат договор без дополнително заострување на односите.
Засега нема најава дека е започната постапка пред меѓународен суд или арбитражно тело. Таквото решавање останува предлог на Црна Гора, доколку директните преговори не дадат резултат.
…
