Наместо уште една далечна ѕвезда со трепкање што издава присуство на егзопланета, вселенското летало TESS улови нешто далеку поретко и повозбудливо – меѓуѕвезден патник што само накратко ни фрла поглед додека го напушта нашиот космички двор.
Кометата 3I/ATLAS, тело што не припаѓа на нашиот Сончев Систем, беше „фатена на камера“ додека забрзано се оддалечуваше од Сонцето. Во периодот меѓу 15 и 22 јануари, TESS ја следеше речиси без прекин, бележејќи ја како светла точка што се лизга низ густото ѕвездено поле и зад себе остава едвај забележлива опашка од прашина и гас.
Од тие податоци, астрофизичарот Даниел Мутукришна од МИТ успеа да состави видео долго 28 часа, визуелен дневник на патувањето на кометата низ кадарот на TESS. Приказната, сепак, има и мала празнина: поради дефект на соларните панели, леталото накратко премина во „безбеден режим“, па снимките од 15 до 18 јануари недостасуваат. Но и покрај тој скок во времето, видеото нуди редок увид во однесувањето на ваков меѓуѕвезден објект.
За научниците, овие податоци се злато. Промените во сјајот на кометата им овозможуваат да ја проценат нејзината активност – колку силно исфрла материјал – како и брзината со која се врти нејзиното јадро. Според мерењата, 3I/ATLAS има очигледна магнитуда од околу 11,5, што значи дека е приближно сто пати побледа од границата на човечкото око, но сепак лесно достапна за телескопски набљудувања.
Иронијата е во тоа што TESS воопшто не е направен за вакви ловови. Неговата главна мисија е да открива егзопланети преку таканаречениот транзитен метод – следење на суптилни затемнувања на ѕвезди кога планета минува пред нив. Но токму широкото видно поле и долготрајното, упорно набљудување го претворија TESS во неочекуван чувар на блиски космички објекти, од астероиди до комети.
Така, кометата 3I/ATLAS всушност беше „забележана“ уште пред официјално да биде откриена. Податоците покажуваат дека TESS ја снимил уште во мај 2025 година – цели два месеца пред астрономите да сфатат дека низ Сончевиот Систем минува меѓуѕвезден посетител. Дури подоцна, со внимателно пребарување и спојување на повеќе набљудувања, нејзината траекторија беше издвоена од морето ѕвезден шум.
Иако овие набљудувања не можат да ни кажат од кој далечен ѕвезден систем доаѓа 3I/ATLAS, тие нудат нешто подеднакво важно: конкретни физички детали за нејзината природа. Јануарските податоци сега се јавно достапни во Архивата на вселенските телескопи „Микулски“, каде астрономите продолжуваат да ги анализираат.
