Вашингтон отвора нов фронт во геоекономската битка со Пекинг. Администрацијата на Доналд Трамп најави амбициозен план вреден речиси 12 милијарди долари за создавање стратешка резерва на ретки земни елементи – потег со кој САД сакаат да ја намалат зависноста од Кина и да се заштитат од идни шокови во глобалниот синџир на снабдување.
Иницијативата, наречена „Проект Трезор“, беше претставена во Белата куќа како одговор на искуствата од трговската војна со Кина, кога Пекинг го стегна извозот на клучни минерали што се неопходни за модерната индустрија – од млазни мотори и радарски системи, до електрични возила, паметни телефони и лаптопи.
Планот предвидува почетно финансирање преку заем од 10 милијарди долари од Американската извозно-увозна банка, дополнет со околу 1,67 милијарди долари приватен капитал. Заемот ќе биде со рок на отплата од 15 години, а Трамп изрази уверување дека државата на крајот ќе оствари и финансиска добивка.
„Не сакаме повторно да се најдеме во позиција каде што некој друг ги држи клучевите на нашата индустрија“, порача претседателот, алудирајќи на кинеските ограничувања од минатата година, кои ги потресоа американските производители.
Кина во моментов доминира во секторот: околу 70% од светското рударство на ретки земни елементи и дури 90% од нивната преработка се под нејзина контрола. Токму таа концентрација на моќ ги натера САД да размислуваат за модел сличен на стратешките нафтени резерви — залиха што би служела како безбедносен штит во време на кризи.
Прашањето за критичните минерали веќе ја мобилизира и американската дипломатија. Државниот секретар Марко Рубио во среда ќе биде домаќин на министерски состанок во Стејт департментот, на кој стратешките резерви ќе бидат централна тема. Воведно обраќање ќе има и потпретседателот Џ.Д. Венс, а се очекува присуство на претставници од десетици европски, африкански и азиски земји, како и потпишување билатерални договори за подобра координација на синџирите на снабдување.
Американската влада веќе направи конкретни чекори во овој правец, со вложувања и финансиска поддршка за компании како MP Materials, Vulcan Elements и USA Rare Earth, во обид да изгради домашен и сојузнички капацитет во секторот.
Создавањето на резервата беше симболично објавено во Овалната соба, во присуство на извршната директорка на General Motors, Мери Бара, рударскиот магнат Роберт Фридланд и низа високи функционери и конгресни лидери – јасен сигнал дека ретките земни елементи стануваат прашање од национално значење, не само економска статистика.
