На 10 април 2026 година, во Големата народна сала во Пекинг, претседателот на Кина, Си Џинпинг, и лидерот на тајванската опозиција, Ченг Ли‑Вун, се ракуваа во момент што ја означи првата средба на високите раководства на Кинеската комунистичка партија (ККП) и Куоминтанг (КМТ) за повеќе од една деценија. Ченг, која е претседателка на најголемата опозициска партија во Тајван, ја предводеше делегацијата на шестдневна посета во Нанџинг, Шангај и Пекинг. Средбата беше дел од нејзината „мисија за мир“, со која сакаше да покаже дека дијалогот со Пекинг е можен.
На средбата, Си Џинпинг ја повтори децениската позиција дека Тајван и Кина се делови на „една Кина“. Тој нагласи дека луѓето на двете страни од Тајванскиот теснец се „едно семејство“ кое сака мир, развој, размена и соработка. Нагласи дека „независноста на Тајван е главниот виновник за нарушувањето на мирот“ и додаде дека Пекинг „апсолутно нема да ја толерира“ независноста. Притоа, Си ги повика ККП и КМТ да „работат рака под рака за да создадат светла иднина за обединување и национална преродба“. Тој рече дека Кина е подготвена да работи со сите политички партии во Тајван на мирен развој, но повторно ја истакна политиката дека „двата брега на теснецот припаѓаат на една Кина.
Ченг Ли‑Вун, пак, ја нагласи потребата од „помирување и единство“ и повтори дека двете страни се дел од едно семејство. Таа рече дека Тајван и Кина „живеат во различни системи“ и треба да се почитуваат, но теснецот не смее да стане „шаховска табла за надворешни сили“. Ченг истакна дека перспективите за развој на Тајван се поврзани со „големата преродба на кинескиот народ“ и дека двете страни треба да создадат институционални механизми за спречување на војна. Нејзините коментари, според аналитичарите, укажуваат дека КМТ е подготвен да ја забави изградбата на тајванската одбрана и да бара „институционални аранжмани“ со Пекинг наместо засилување на вооружувањето.
Состојбата на односите меѓу Тајван и Кина останува напната. Владејачката Демократска прогресивна партија (ДПП) реагираше скептично. Претседателот Лај Чинг‑те напиша на Фејсбук дека компромисите со авторитарни режими „само ја жртвуваат сувереноста и демократијата“ и не носат вистинска слобода и мир. Тајванското Министерство за односи со копното предупреди дека повикувањето на „едно семејство“ ја погрешно претставува суштината на спорот за суверенитет.
Дел од критиките се фокусираат и на блокадата на специјалниот одбранбен буџет вреден 40 милијарди долари (за осумгодишна инвестиција) од страна на опозицијата. КМТ во парламентот го блокира овој буџет, нудејќи алтернативен предлог од 12 милијарди долари, што го зголеми притисокот врз владата. САД, најголемиот сојузник и снабдувач на оружје за Тајван, изјавија дека значајните преку-тесночни контакти треба да се водат меѓу Пекинг и демократски избраните власти во Тајпеј, без промена на статус кво; Вашингтон ги повика Кина да ја прекине воената, дипломатската и економската принуда.
Посетата на Ченг е прва посета на актуелен претседател на КМТ во Народна Република Кина од 2016 година, бидејќи Пекинг ги прекина официјалните контакти со Тајпеј откако ДПП дојде на власт во 2016 година. Пред средбата со Си, таа положи венец на гробот на Сун Јат‑сен во Нанџинг и ја истакна потребата да се канализира духот на основачот на партијата за помирување. Кина, пак, го претставува средбата како „партиско дипломатија“ меѓу ККП и КМТ, заобиколувајќи го комуникациониот ќорсокак со владата бо Тајпеј.
Геополитичарите сметаат дека Пекинг ја користи средбата за да ја засили својата нарација за „мирно обединување“ и да покаже дека во Тајван има политички сили кои се подготвени за дијалог. Тоа се случува во период кога Кина го зголемува воениот притисок околу островот и се подготвува за мајската средба меѓу Си и американскиот претседател Доналд Трамп. Истовремено, аналитичарите предупредуваат дека иако во говорите се споменува „мирен развој“, Кина не се откажува од заканите со сила и продолжува со големи воени вежби во теснецот.
Што следи?
Средбата Си–Ченг може да има влијание врз домашната политика во Тајван. КМТ го користи прегледот како доказ дека дијалогот со Пекинг е возможен и, според дел од аналитичарите, може да се обиде да го намали одбранбениот буџет или да одложи купување американско оружје. Од друга страна, ДПП ќе продолжи да укажува дека мирот не може да се постигне со откажување од суверенитетот, а САД ќе останат внимателни на сите обиди за промена на статусот на Тајван.
Додека ракувањето на Ченг и Си е силен симбол за потенцијална деескалација, суштинските разлики во визиите за иднината на островот остануваат непроменети. Мирот меѓу Тајван и Кина сè уште изгледа како далечна цел, а судбината на островот ќе зависи од односот на домашната политика во Тајван, позициите на Вашингтон и Пекинг и волјата на 23-те милиони Тајванци да ја одбранат својата демократија.
