Иако голем дел од дебатата за иднината на работата се врти околу прашањето кои работни места ќе бидат елиминирани од вештачката интелигенција, податоците ја покажуваат другата страна на приказната. Некои професии не само што нема да исчезнат, туку бројот на луѓе што ги извршуваат значително ќе се зголеми во следната деценија.
„Веќе сосема јасно постојат три главни насоки што го менуваат пазарот на трудот: стареењето на населението, енергетската транзиција и технологијата“, пишува „Бизнис инсајдер“.
Бирото за статистика на трудот на САД објави нови проекции за вработување за периодот од 2025 до 2035 година. Меѓу дванаесетте занимања со најбрз очекуван раст се здравствените работници, специјалистите за безбедност на податоци и информации, како и инсталатерите на соларни панели и техничарите за ветерни турбини.
Според проекциите, бројот на медицински сестри со напредни овластувања (медицински сестри практичари) ќе расте најбрзо — за дури 41 процент. Во Соединетите Американски Држави, станува збор за високообразовани здравствени работници кои во многу федерални држави можат да извршуваат дел од обврските што некогаш беа резервирани исклучиво за лекарите.
Веднаш зад нив доаѓа занимање кое речиси и не постоеше во сегашната форма пред неколку децении — инсталатери на соларни фотоволтаични системи, со очекуван раст на вработеноста од 36,5 проценти.
На третото место се експертите за податоци (data scientists), чиј број би можел да се зголеми за 34,6 проценти.
Здравството, енергетиката и технологијата го преземаат врвот
Листата од дванаесет занимања со највисок очекуван процент на раст во САД изгледа вака:
- Напредно сертифицирани медицински сестри – 41,0% – 132.000 долари просечна годишна заработка во 2025
- Инсталатери на соларни фотоволтаични системи – 36,5% – 53.000 долари
- Експерти за податоци – 34,6% – 120.000 долари
- Техничари за сервисирање на ветерни турбини – 29,5% – 64.000 долари
- Менаџери на здравствени и медицински услуги – 24,2% – 124.000 долари
- Физиотерапевтски асистенти – 23,0% – 68.000 долари
- Психијатриски техничари – 22,3% – 45.000 долари
- Истражувачи во компјутерската и информатичката технологија – 21,8% – 140.000 долари
- Асистенти на работни терапевти – 21,5% – 72.000 долари
- Офталмолошки медицински техничари – 21,4% – 46.000 долари
- Лекарски асистенти – 21,1% – 136.000 долари
- Аналитичари за безбедност на информациите – 21,0% – 129.000 долари
Разликите во образованието потребно за влез во овие професии се големи. Диплома за завршено средно образование со соодветна стручна обука е обично доволна за инсталатер на соларни панели во САД, додека за напредни медицински сестри, лекарски асистенти и истражувачи во компјутерски науки генерално е потребна магистерска диплома.
Едно од најбрзо растечките занимања ќе биде многу практично — луѓе кои монтираат и одржуваат соларни системи. Како што цената на соларните системи опаѓа и сè повеќе домаќинства и компании ги користат, така расте и потребата од стручњаци кои знаат како да ги инсталираат и одржуваат. Сличен процес се случува и со енергијата на ветерот.
Во исто време, експлозијата од податоци ја зголемува потребата од експерти кои можат да ги анализираат.
Најголемата промена сепак нема да дојде од технологијата
„Иако во последниве години речиси секоја прогноза за иднината на работата се гледаше низ призмата на вештачката интелигенција, еден многу постар процес би можел да има уште поголемо влијание — луѓето живеат подолго“, соопштуваат од Американското биро за статистика.
Стареењето на населението ја зголемува потребата од здравствена заштита, долгорочна нега, рехабилитација и управување со сè посложени здравствени системи. Затоа дури шест од дванаесетте најбрзо растечки занимања на американската листа се директно поврзани со здравствениот сектор.
Американското биро за статистика очекува економијата на САД да добие околу 5,9 милиони нови работни места меѓу 2025 и 2035 година, што претставува раст од 3,5 проценти — значително побавно од растот од 10,9 проценти забележан во претходната деценија.
Но, растот нема да биде рамномерно распределен. Приватното здравство и социјалната грижа треба да создадат најголем број нови работни места, првенствено поради демографските промени и зголемената преваленца на хронични заболувања.
Во исто време, технолошкиот бум ќе има последици и во сектори што на прв поглед не се поврзани со софтверот. Центрите за податоци (data centers) бараат огромни количини електрична енергија, па затоа се очекува американскиот комунален сектор да порасне за околу десет проценти — побрзо од повеќето главни сектори.
Што се очекува во Европа?
Европските прогнози покажуваат речиси идентична насока. Најновата проекција на Европскиот центар за развој на стручно оспособување (Цедефоп) за пазарот на трудот до 2035 година покажува дека вработеноста во ЕУ ќе расте скромно — нешто повеќе од четири проценти меѓу 2023 и 2035 година.
Трите сили што го менуваат американскиот пазар на трудот го обликуваат и европскиот: дигитализацијата, зелената транзиција и стареењето на населението.
ИКТ сектор: Цедефоп очекува вработувањето на ИКТ експерти и техничари во ЕУ да расте во просек за 2,5 проценти годишно до 2035 година, иако разликите меѓу земјите се големи — од околу 1,3 проценти годишно во Германија и Италија до дури 7,8 проценти во Романија.
Енергетика: Производството на електрична енергија треба да биде меѓу секторите со највисок раст на вработеноста, околу два проценти годишно на ниво на ЕУ, додека во некои земји се очекуваат стапки од четири и повеќе проценти.
Здравство и нега: Стареењето на европското население ја зголемува потребата од здравствени професионалци, медицински асистенти и негуватели. Цедефоп очекува вработеноста во овие занимања да расте за речиси еден процент годишно.
Европа не се соочува со поинаква иднина од Америка. Од двете страни на Атлантикот, истите големи трендови го отвораат најголемиот простор: постарото население бара повеќе луѓе кои ќе се грижат за нивното здравје, дигиталната економија бара експерти за податоци, а енергетската транзиција бара инженерски и практичен кадар за новата зелена инфраструктура.
…
