Вселенскиот телескоп „Хабл“ забележал необична атмосферска структура на јужниот пол на Сатурн, каква што научниците досега немале видено на оваа страна од планетата.
Станува збор за огромен атмосферски бран со форма на десетаголник, кој се наоѓа во една од најсилните млазни струи на Сатурн. Научниците веруваат дека можеби присуствуваат на развојот на нов, досега непознат атмосферски феномен.
Сатурн е познат по една од најнеобичните атмосферски појави во Сончевиот систем – огромниот шестоаголен бран на неговиот северен пол, познат како „Сатурновиот хексагон“. Оваа структура се набљудува повеќе од 40 години и практично секогаш е присутна кога научниците го набљудуваат северниот пол.
Но, новото откритие на јужната хемисфера е значително поразлично.
„Никогаш не сме виделе нешто слично“
Истражувачите предводени од научници од Универзитетот на Баскија во Шпанија првите траги од необичната структура ги забележале уште во 2024 година. Дополнителните набљудувања со „Хабл“ овозможиле многу подетално проучување на феноменот.
Ејми Сајмон од НАСА истакнала дека структурата е особено интересна затоа што се чини дека станува сè поизразена.
„Никогаш не сме виделе нешто сосема како ова на јужната хемисфера на Сатурн“, посочила Сајмон.
Според неа, северниот хексагон е присутен со децении, додека новооткриената структура изгледа како да се развива пред очите на научниците.
Токму тоа им дава ретка можност да следат како се создава и менува огромен атмосферски образец на друга планета.
Можеби се појавил пред само неколку години
Особено интересен е фактот што вселенското летало „Касини“, кое беше во орбитата околу Сатурн од 2004 до 2017 година, не забележало ваква структура на јужниот пол.
Сепак, новите анализи покажуваат дека феноменот може да се следи наназад до 2023 година.
Тоа отвора големо прашање за истражувачите: кога точно се појавил овој огромен десетаголник и што го предизвикало?
Научниците со децении барале јужен пандан на северниот хексагон, особено поради сличностите во системот на млазни струи на двете хемисфери.
Се наоѓа во една од најсилните млазни струи
Истражувањата покажале дека новата структура се наоѓа во една од најмоќните атмосферски млазни струи на Сатурн.
Бранот го опкружува јужниот пол и се протега низ повеќе слоеви од атмосферата. Неговата позиција на различните снимки не е целосно иста, што делумно може да се објасни со фактот дека „Хабл“ го набљудува Сатурн на различни бранови должини.
Тие овозможуваат да се видат различни делови од атмосферата, па затоа структурата може да изгледа малку поинаку во зависност од начинот на набљудување.
Научниците сè уште не знаат зошто се појавил
Најголемата мистерија останува механизмот што довел до создавање на структурата.
„Најинтригантно ми е тоа што се чини дека ова се појавило релативно неодамна“, изјавила Сајмон.
Според неа, клучното прашање е зошто феноменот се појавил токму сега, а претходно не бил забележан.
Засега нема конечен одговор.
Потребни се дополнителни набљудувања за научниците да утврдат како настанал десетаголниот бран, како се развива и дали ќе биде трајна појава или постепено ќе исчезне.
„Хабл“ и „Џејмс Веб“ ќе ја бараат мистеријата
Истражувањето на необичната структура допрва започнува. „Хабл“ ќе продолжи да го следи јужниот пол на Сатурн, што ќе им овозможи на научниците да ги набљудуваат промените со текот на времето.
Во истражувањето може да биде вклучен и вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“, чии инструменти би можеле да дадат дополнителни информации за составот и динамиката на Сатурновата атмосфера.
За разлика од северниот хексагон, кој научниците го проучуваат повеќе од четири децении, новиот јужен феномен изгледа многу понов и променлив.
Токму затоа, необичниот огромен десетаголник на Сатурн претставува исклучително интересна можност научниците директно да следат како се создава и развива голема атмосферска структура на далечна планета.
…
