Германската истражувачка новинарка Ангелика Герај со месеци се претставувала како проруска инфлуенсерка за да открие како функционираат мрежите што регрутираат луѓе за шпионски, пропагандни и други задачи во интерес на Русија.
Како дел од истрагата на РТЛ и „Штерн“, Герај создала лажен идентитет под името „Катја“ и почнала да објавува содржини во кои се претставувала како поддржувачка на рускиот претседател Владимир Путин. На нејзиниот профил се појавувале видеа со руското знаме и други проруски пораки, со кои постепено привлекла внимание и воспоставила контакти во таквите кругови.
Истражувачкиот тим една година работел тајно и под засилени безбедносни мерки, во координација со адвокати и надлежните германски институции. Документарното истражување е објавено под наслов „Агентите за еднократна употреба на Путин – евтините извршители“.
Од фотографирање до шпионирање лица и организации
По воспоставувањето на контактите, новинарите почнале да добиваат задачи преку апликацијата Телеграм. Комуникацијата се одвивала со лица за кои постои сомнение дека дејствуваат во интерес на Русија, а како надомест им била понудена исплата во биткоини.
Првичните барања изгледале едноставно и безопасно – да се фотографира одредена локација, да се преземе пакет или да се набави СИМ-картичка. Според истражувањето, токму ваквите задачи се користат за постепено тестирање и вовлекување на регрутираните лица во посериозни операции.
Подоцна од тимот било побарано да набљудува организација за човекови права, да шпионира вработен во Христијанско-демократската унија, да навлезе во политичка партија и да собира информации за германски компании од одбранбената индустрија.
Герај објаснила дека луѓето ангажирани за вакви активности најчесто го знаат само сопствениот дел од задачата и немаат целосна претстава за пошироката операција. Според неа, токму таквата поделба го отежнува откривањето на организаторите и врската со конечниот нарачател.
Контакт со Јовица Јовиќ
Лажниот профил на „Катја“ го привлекол вниманието и на Јовица Јовиќ, познат претставник на проруската интернет-сцена во Германија со околу 35.000 следбеници на ТикТок. Тој е член на Алијансата „Сахра Вагенкнехт“, но партијата соопшти дека нема никаква официјална функција.
Јовиќ најпрво телефонски разговарал со „Катја“, а потоа се сретнал со неа. Според истражувањето, тој ѝ давал совети како да ја зголеми популарноста на каналот и, меѓу другото, предложил да сними видео во кое ќе танцува врз знамето на НАТО.
Во разговорот тој навестил дека можеби постои поврзаност меѓу руските разузнавачки служби и проруските пропагандни кампањи.
На директното прашање дали зад една од кампањите стои руска служба, Јовиќ одговорил дека „теоретски“ не знае, но „практично“ знае. Подоцна, откако новинарката го открила својот вистински идентитет, тој негирал дека има врски со руското разузнавање и отфрлил вмешаност во дезинформациски активности, тврдејќи дека се занимавал со информирање на јавноста.
Од Алијансата „Сахра Вагенкнехт“ соопштиле дека Јовиќ е обичен член без партиска функција и дека ќе ги проверат наводите поврзани со неговите активности.
Смртни закани по откривањето на идентитетот
Откако Герај открила дека „Катја“ е измислен лик создаден за новинарската истрага, таа почнала да добива закани. Непознати лица ѝ се заканиле дека ќе ја убијат, што покажало колку ризична станала операцијата за новинарката и нејзините колеги.
Истражувањето на РТЛ прикажува модел во кој евтино регрутирани извршители се користат за собирање информации, ширење пропаганда, шпионажа, саботажа и други активности. Преку поделба на операциите на мали задачи, поединечните учесници најчесто не знаат кој стои зад целата мрежа и за што на крајот ќе бидат употребени собраните податоци.
