Онлајн пазарот на труд брзо се менува, а вештачката интелигенција најсилно влијае токму врз едноставните задачи кои долго време беа една од најлесните можности за заработка преку интернет.
Препишување текстови, транскрипција на аудио, внесување податоци, основни преводи, пишување кратки описи и едноставна обработка на фотографии сè почесто се автоматизираат. Ова е особено значајно за Македонија, каде голем број фриленсери работат преку онлајн платформи и за странски клиенти.
Според податоците на Гигметар, Македонија е меѓу земјите во регионот со релативно висок број онлајн фриленсери во однос на бројот на жители. Во едно од последните мерења биле регистрирани околу 239 онлајн работници на 100.000 жители.
Вештачката интелигенција веќе може за неколку секунди да транскрибира аудио, да преведе документ, да обработи податоци од табела или да создаде прва верзија на текст, фотографија или видео. Поради тоа, дел од услугите кои порано се нудеа како посебни работни позиции постепено стануваат функции вградени во различни софтверски алатки.
Податоците на платформата Апворк покажуваат дека промената веќе има влијание врз заработката. Кај едноставните задачи кои се извршуваат со помош на ВИ, вкупната заработка во 2026 година се намалила за 28 проценти. Од друга страна, кај посложените професионални услуги кои користат ВИ, обемот на работа пораснал за 72 проценти, додека заработката се зголемила за 22 проценти.
Тоа значи дека технологијата не ја елиминира целата работа, туку ја менува вредноста на различните вештини.
На пример, клиентот веќе нема само потреба од човек кој ќе транскрибира интервју. Наместо тоа, може да бара лице кое ќе го провери автоматскиот транскрипт, ќе ги издвојува најважните информации и ќе подготви финална содржина за објавување.
Слично е и со преводите. Основниот превод сè полесно го извршуваат алатките со ВИ, но сè поголема вредност имаат луѓето кои можат да го проверат преводот, да го приспособат за конкретна публика и правилно да ја применат стручната терминологија.
Во исто време расте побарувачката за нови ВИ-вештини. Според податоците на Апворк, во текот на 2025 година побарувачката за вештини во кои директно се споменува ВИ пораснала за 109 проценти. ВИ-генерирањето и обработката на видео пораснале за 329 проценти, интеграцијата на ВИ за 178 проценти, а означувањето и подготовката на податоци за ВИ за 154 проценти.
Се зголемува и потребата од луѓе кои ќе ги проверуваат и коригираат резултатите создадени од вештачката интелигенција. Бројот на вакви огласи на Апворк пораснал за 70 проценти за една година. Во програмирањето, ваквите ангажмани се зголемиле повеќекратно во споредба со 2023 година, а сличен тренд е забележан и во дизајнот и креативните услуги.
Поради тоа, се појавуваат и нови специјализации – ВИ интегратори, специјалисти за автоматизација, ВИ видеокреатори, уредници на содржина создадена со ВИ и проверувачи на резултати добиени од ВИ.
Промените се важни и за македонската економија. ИКТ секторот во 2025 година остварил 1,77 милијарди евра приходи и 676 милиони евра извоз, додека извозот во споредба со 2020 година бил зголемен за 193 проценти.
Од друга страна, Гигметар регистрира намалување на бројот на македонски онлајн работници, а кај категоријата пишување и превод падот достигнал 16,9 проценти.
За луѓето кои допрва сакаат да започнат со работа преку интернет, ова значи дека влезот на пазарот станува поинаков. Ако порано било доволно да се понуди услуга како внесување податоци, препишување или едноставен превод, денес предност имаат оние кои комбинираат конкретна професионална вештина со познавање и правилна употреба на ВИ-алатките.
Фриленс пазарот затоа не исчезнува, туку се трансформира. Најголемиот ризик е за работните места кои се сведуваат на повторливи и лесно автоматизирачки задачи, додека нови можности се отвораат за оние кои знаат да ја користат ВИ како алатка, а не само да се натпреваруваат со неа.
За македонските фриленсери, прилагодувањето на овие промени може да биде клучно за задржување на позицијата на глобалниот пазар на онлајн труд.
…
