Скопското Кале, еден од најпрепознатливите симболи на главниот град, крие историја многу постара од неговите средновековни бедеми. Археолошките истражувања откриле дека на возвишението над реката Вардар постоеле човечки населби уште пред повеќе од 5.000 години, а под денешната тврдина се зачувани остатоци од повеќе праисториски и историски периоди.
Наодите покажуваат дека просторот на Калето бил користен од различни заедници кои граделе живеалишта, произведувале керамика, обработувале материјали и одржувале културни и трговски врски со други делови од Балканот.
Истражувањата се детално обработени во научната монографија „Скопската тврдина Кале – од праисторијата до раната антика“, на археологот Драги Митревски.
Најстарите населби потекнуваат од бакарното време
Најраните откриени археолошки остатоци на Скопското Кале се поврзуваат со енеолитот, односно бакарното време, во четвртиот милениум пред нашата ера, со наоди што упатуваат и на преминот од петтиот во четвртиот милениум.
Станува збор за период кога праисториските заедници на Балканот се занимавале со земјоделство, сточарство и изработка на различни предмети од глина, камен и други материјали.
Археолозите откриле остатоци од куќи, складишни јами и други објекти поврзани со секојдневниот живот.
Овие наоди потврдуваат дека возвишението над Вардар било населено илјадници години пред создавањето на средновековната тврдина.
Во бронзеното време се развивале нови населби
Во третиот и вториот милениум пред нашата ера на просторот на Калето постоеле нови населбински фази.
При ископувањата биле пронајдени остатоци од живеалишта, огништа, керамички садови и инсталации поврзани со изработка на керамика.
Наодите сведочат дека жителите располагале со знаења за обработка на глина, изградба на печки и производство на предмети неопходни за секојдневниот живот.
Археолозите утврдиле повеќе одделни населбински хоризонти, што овозможило да се реконструира дел од развојот на ова место низ праисторијата.
Пронајдена исклучително ретка амфора
Меѓу најзначајните откритија се издвојува сликана амфора од населбинската фаза позната како Кале IV.
Предметот припаѓа на керамичка традиција поврзана со субмикенскиот период и се датира во времето на преминот од бронзеното во железното време, приближно меѓу XII и X век пред нашата ера.
Според археолошките истражувања, станува збор за исклучително редок примерок за внатрешноста на Балканот.
Амфората има стилски карактеристики што укажуваат на поврзаност со керамичките традиции на егејскиот свет.
Иако не е утврдено точното место на нејзиното производство, откритието претставува значајно сведоштво за контактите меѓу праисториските заедници од Скопската Котлина и подалечните региони.
Долината на Вардар била важен пат уште во праисторијата
Географската положба на Скопје имала големо значење за движењето на луѓето и размената на производи уште во најстарите периоди.
Долината на Вардар претставувала природен коридор меѓу внатрешноста на Балканот и егејските области.
Преку овој правец се пренесувале различни производи, суровини, технологии и културни влијанија.
Ретката амфора од Скопското Кале е еден од археолошките показатели дека локалното население било поврзано со пошироки културни и трговски мрежи.
Под средновековните бедеми се кријат повеќе историски епохи
Истражувањата покажале дека просторот на Скопското Кале бил користен и во железното време и во раната антика.
Многу векови подоцна, возвишението добило особено значење како утврден средновековен градски простор.
Од средновековните слоеви потекнуваат бројни предмети што сведочат за развиен градски и занаетчиски живот.
Меѓу нив се издвојуваат глазирани керамички садови, монети, печати и остатоци поврзани со обработка на метали.
Овие наоди покажуваат дека Калето, покрај одбранбената функција, имало и значајна стопанска улога.
Повеќе од 5.000 години историја, но не и непрекинато населување
Археолозите нагласуваат дека откриените населбински слоеви не значат дека на истото место непрекинато се живеело во текот на сите пет милениуми.
Напротив, станува збор за различни фази на населување, напуштање и повторно користење на просторот.
Токму ваквата слоевитост го прави Скопското Кале исклучително значаен археолошки локалитет.
На релативно мал простор се зачувани сведоштва за праисториски заедници, древни културни контакти и средновековен градски живот.
Калето е многу повеќе од симбол на средновековно Скопје
Иако денес најголемо внимание привлекуваат камените бедеми на тврдината, археолошките откритија покажуваат дека историјата на ова возвишение започнала илјадници години порано.
Пред повеќе од пет милениуми таму живееле луѓе што граделе домови, произведувале предмети и создавале материјална култура.
Скопското Кале затоа претставува едно од најзначајните сведоштва за долгиот историски развој на просторот на денешниот главен град и за културното наследство на Македонија.
…












