Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп го засилува притисокот врз Украина и нејзините европски сојузници за постигнување мировен договор со Русија до почетокот на јануари 2027 година, објави британскиот весник „Фајненшл тајмс“, повикувајќи се на четири извори запознаени со разговорите.
Според весникот, Вашингтон сака договорот да биде постигнат пред демократите да ја преземат контролата врз двата дома на американскиот Конгрес, по нивната победа на изборите одржани на почетокот на ноември.
Ваквата временска рамка предизвикала сериозна загриженост во Киев, каде што стравуваат дека брзањето за постигнување мир би можело да ја принуди Украина да прифати големи политички и територијални отстапки кон Русија.
„Американците брзаат, Путин не брза“
Специјалниот американски пратеник Стив Виткоф и зетот на претседателот Трамп, Џаред Кушнер, овој месец ги обновиле разговорите со украински и руски претставници во Абу Даби, по осуммесечен прекин.
Во изминатите денови тие одржале повеќе средби со претставници на Русија, Украина и европските земји, настојувајќи да го забрзаат мировниот процес.
Еден европски претставник за „Фајненшл тајмс“ изјавил дека американскиот притисок е исклучително силен и дека постои опасност Украина да мора да прифати значителни отстапки за да се приближи до договор.
Друг извор ја опишал ситуацијата со зборовите: „Американците брзаат, Путин не брза“.
Киев стравува од договор по условите на Москва
Висок украински претставник изразил загриженост дека администрацијата на Трамп сака да го заврши мировниот процес пред промената на политичкиот однос на силите во Вашингтон.
Со преземањето на контролата врз Конгресот, демократите се очекува да се заложат за поголема воена и финансиска поддршка за Украина, како и за дополнителни санкции против Русија.
Според украинските извори, токму поради тоа Москва би можела да добие поповолни услови доколку мировниот договор биде постигнат пред јануари.
Дополнителна загриженост предизвикуваат и ограничувањата во користењето на сателитскиот систем „Старшилд“, како и доцнењата во испораката на ракети-пресретнувачи за противвоздушните системи „Патриот“.
Украински претставници се сомневаат дека овие потези претставуваат дел од американскиот притисок, но ваквите тврдења не се независно потврдени.
Путин не се откажува од Донбас
Додека Вашингтон инсистира на забрзување на преговорите, Москва и понатаму останува на своите главни барања.
Рускиот претседател Владимир Путин бара Украина да ги прифати територијалните реалности што произлегоа од војната, вклучително и руските барања за Донбас.
Москва истовремено инсистира Украина трајно да се откаже од членство во НАТО и да прифати ограничувања на своите вооружени сили.
Русија бара и пошироки промени во европскиот безбедносен поредок, вклучително и ограничување на военото присуство на НАТО во Источна Европа.
Според „Фајненшл тајмс“, американската страна засега не побарала официјално од Киев конкретни територијални отстапки како услов за договор.
Безбедносните гаранции остануваат едно од главните прашања
Покрај територијалните прашања, во разговорите се разгледуваат и можните безбедносни гаранции за Украина по завршувањето на војната.
Кушнер во четвртокот во Берлин изјавил дека Трамп е отворен за модел на гаранции заснован врз принципот на членот 5 од Северноатлантскиот договор, според кој напад врз една членка се третира како напад врз сите членки на Алијансата.
Сепак, таквиот модел не би значел автоматско членство на Украина во НАТО.
Русија и понатаму остро се противи на украинското членство во Алијансата, а заменик-министерот за надворешни работи Сергеј Рјабков порача дека Москва не прифаќа ниту формула што би претставувала прикриено членство.
Европа бара прво прекин на огнот
Европските сојузници на Украина инсистираат најпрво да биде постигнат прекин на огнот, а потоа да се разговара за пошироките политички и безбедносни прашања.
Тие бараат и директно учество во мировните преговори, особено поради руските барања што се однесуваат на идната безбедносна архитектура на Европа.
Иако американската администрација сака брз напредок, засега нема гаранции дека Москва ќе прифати договор во предложената временска рамка.
Според извори запознаени со ставовите на Кремљ, Русија смета дека продолжувањето на воените операции може дополнително да ја зајакне нејзината преговарачка позиција.
Поради тоа, и покрај интензивните дипломатски активности, останува неизвесно дали мировен договор навистина ќе биде постигнат до почетокот на јануари 2027 година.
…












