Вчерашното одбележување на 9 јануари како Ден на Република Српска повторно ја постави на сцена тензијата околу иднината на овој ентитет во рамките на Босна и Херцеговина. На настанот присуствуваа високи функционери од Србија, вклучително и премиерот Ѓуро Мацут, кој изрази цврста поддршка за РС и нејзините граѓани, и покрај тоа што Уставниот суд на БиХ овој датум го прогласи за неуставен.
„Република Српска е наш дом. Србија секогаш ќе стои со вас“, порача Мацут во својот говор, нагласувајќи дека Србија го почитува Дејтонскиот договор и суверенитетот на Босна и Херцеговина.
На свеченоста, поранешниот претседател Милорад Додик, кој сега е лидер на политичка партија, доби почесен статус и ја искористи платформата за да испрати провокативни пораки. Тој повторно ја застапи идејата за независна држава на РС и ги пофали осудените воени злосторници како Радован Караџиќ и Ратко Младиќ, тврдејќи дека „одговарале без вина“ пред Хашкиот трибунал.
„Една нација заслужува една држава и ние нема да се откажеме од таа идеја“, рече Додик, додавајќи дека, иако привремено ја прилагодил својата стратегија заради укинување на санкциите од САД, конечната цел останува иста.
Патријархот на Српската православна црква, Порфирије, исто така присуствуваше, нарекувајќи го основањето на РС „Божја волја“ и повторно потврдувајќи го симболичниот статус на Додик.
Од другата страна, привремената претседателка на РС, Ана Тришиќ Бабиќ, која ја презема функцијата по отстранувањето на Додик, го нарече поранешниот лидер „легален претседател“ и ја повика публиката да му аплаудира, што присутните го направија.
Историјата зад овој спорен датум потсетува на едностраното прогласување на РС во 1992 година, кога дел од српските претставници во тогашниот парламент на СФРЈ се обидоа да ја задржат БиХ или делови од неа во рамките на „скратената“ Југославија. Две пресуди на Уставниот суд на БиХ веќе потврдија дека одбележувањето на 9 јануари ги дискриминира Бошњаците и Хрватите кои живеат во ентитетот.
Канцеларијата на високиот претставник за БиХ вчера предупреди дека продолжувањето со прославата претставува „јасно непочитување на одлуките на Уставниот суд“, додавајќи дека тоа може да биде кривично дело според законот на БиХ, особено ако се работи за носители на јавни функции.
