Емануел Макрон повторно излегува на европската сцена со голема амбиција – да ја наметне својата визија за економска Европа што повеќе се потпира на себе, помалку на светот околу себе и отворено ја штити сопствената индустрија. Но, овојпат, францускиот претседател не е во центарот на европската коалиција. Напротив – Берлин и Рим му го вртат грбот.
На состанокот на европските лидери што ќе се одржи овој четврток, Макрон ќе се обиде да го претвори самитот во пресвртна точка за иднината на Унијата. Според луѓе блиски до него, тој сака Европа да направи јасен отклон: повеќе јавни инвестиции, поцврсти правила „Купувај европско“, пократки и побезбедни синџири на снабдување, помала зависност од трети земји и значително помалку бирократски кочници за индустријата.
Но токму тука започнува судирот.
Германија и Италија, двете најголеми индустриски економии по Франција, сè поотворено се дистанцираат од францускиот пристап. Канцеларот Фридрих Мерц и премиерката Џорџа Мелони не ја кријат својата резервираност кон она што го гледаат како прикриен протекционизам. Наместо тоа, тие туркаат визија за Европа што ќе биде поконкурентна преку слободна трговија, поотворени пазари и регулаторни олеснувања за бизнисот.
„Европа веќе повеќе од десет години заостанува зад САД и Кина. Овој тренд мора да се смени – но не по цена на изолација“, порача Мерц пред германскиот Бундестаг.
Нивниот став не е изолиран. Земји од северот и истокот на ЕУ – меѓу кои Холандија, Шведска, Финска и балтичките држави – јавно предупредија дека инсистирањето на европски преференции во јавните набавки може да ги одврати инвеститорите и да ѝ нанесе повеќе штета отколку корист на Унијата.
Во Брисел, оваа нова реалност сè почесто се толкува како слабеење на позицијата на Макрон. Со мандат што му истекува за нешто повеќе од една година, францускиот претседател веќе не ја има тежината што ја имаше порано. „Во ЕУ, вашето влијание зависи од тоа колку сте силни дома“, вели еден европски дипломат. „А во моментов, Берлин и Рим играат во пар.“
Новото италијанско-германско зближување е особено видливо во контекст на односите со САД и Доналд Трамп. Макрон, кој некогаш јавно го нарекуваше Трамп пријател, сега зазема поостар, конфронтациски тон, предупредувајќи дека Европа мора да биде подготвена за нови трговски судири и уцени од Вашингтон.
Мелони и Мерц, пак, одат попретпазливо. За нив, ризикот од директен судир со САД е преголем – особено затоа што и Германија и Италија се длабоко вклучени во американските пазари, вклучително и во чувствителни области како воената индустрија и јавните набавки.
„Рим и Берлин немаат луксуз да си дозволат кавга со Трамп“, оценува Алберто Рици од Европскиот совет за надворешни односи. „Франција е во поинаква позиција.“
Симболиката е јасна: минатиот месец, Германија и Италија усвоија заеднички документ со приоритети за самитот – улога што традиционално ја имаше француско-германската оска. Во документот, европските преференции се сведени на минимум и ограничени само на „клучни стратешки сектори“.
Француската формула „Made in Europe“ во меѓувреме станува камен на сопнување и во Европската комисија. Индустрискиот пакт, кој го турка комесарот Тиери Бретон, веќе двапати е одложен токму поради жестоките несогласувања околу ова прашање.
Како дополнителен сигнал за изолацијата на Париз, Мерц и Мелони организираат посебен состанок со повеќе од десет земји истомисленички – без Макрон. Францускиот претседател формално е поканет, но до последен момент не потврдил дали ќе се појави.
