Македонската економија годинава ќе се движи со умерено темпо, без поголеми изненадувања, но и без силен забрзувач. Најновите проценки на Светската банка предвидуваат раст од 2,9 проценти, нијанса под претходните очекувања, додека за 2027 и 2028 година се наѕира стабилизација на околу 3 проценти.
Сепак, пошироката слика за регионот не е особено охрабрувачка. Земјите од Западен Балкан влегуваат во период на поспор економски замав, притиснати од комбинација на глобални и домашни фактори. Геополитичките тензии, особено на Блискиот Исток, заедно со тврдоглавата инфлација и неизвесната светска економија, создаваат амбиент во кој растот тешко фаќа залет.
Проекциите покажуваат дека шесте економии во регионот во 2026 година ќе остварат просечен раст од 2,8 проценти, значително пониско од претходните проценки. Во 2027 година се очекува благо закрепнување, но без драматични пресврти.
Она што сè повеќе се издвојува како клучен предизвик не е само надворешниот притисок, туку и внатрешната структура на пазарот на труд. Регионот се соочува со парадокс: компании бараат работници, додека дел од населението останува надвор од економските текови. Причините се комплексни — од иселувањето на работоспособното население до недоволното вклучување на жени и млади.
Дополнително, демографските трендови не одат во прилог на растот. Населението старее забрзано, па веќе во следната деценија секој петти жител ќе биде постар од 65 години. Во исто време, младите и квалификуваните сè почесто ја гледаат својата иднина надвор од регионот.
И покрај тоа, потенцијалот е далеку од исцрпен. Анализите покажуваат дека со поголема активност на пазарот на труд, особено ако се достигнат нивоата на ЕУ, регионот би добил милиони нови работници. Само поголемото учество на жените во работната сила би можело мерливо да го поттикне економскиот раст.
Проблемот, сепак, не е само во бројките, туку и во правилата. Во многу случаи, вработувањето носи ризик наместо сигурност, приходот од работа може да значи губење на социјални бенефиции. Овој дисбаланс го демотивира активирањето на дел од населението.
Решенијата, според извештајот, се познати, но бараат системски пристап: реформи во даночната политика, пофер социјални модели, подобра грижа за деца и стари лица, како и поквалитетно образование и обука. Флексибилните работни услови, исто така, се посочуваат како важен дел од сложувалката.
…
