Администрацијата на Доналд Трамп, според објави кои предизвикаа бурни реакции во дипломатските кругови, наводно донела одлука Соединетите Американски Држави да се повлечат од 66 меѓународни организации, комитети и глобални тела. Ако информацијата се потврди во целост, станува збор за еден од најдраматичните пресврти во американската надворешна политика во последните децении, чекор што директно го доведува во прашање досегашниот пристап на Вашингтон кон мултилатералната дипломатија.
Во суштината на оваа најава стои идејата за радикално редефинирање на улогата на САД во светот. Наместо активна вклученост во мрежата на меѓународни институции, Белата куќа, според истите извори, се насочува кон стратегија која ја минимизира зависноста од глобални договорни рамки и заедничко одлучување. Критичарите ова го толкуваат како јасно отстапување од системот изграден по Втората светска војна, во кој САД традиционално беа еден од клучните столбови.
Иако целосната листа на организации опфатени со повлекувањето сè уште не е јавно прецизирана, дипломатски извештаи укажуваат дека меѓу нив се наоѓаат тела поврзани со Обединетите нации, особено во областите на култура, човекови права и развојна помош, како и одредени регионални економски и еколошки иницијативи. Дополнително, се споменуваат и меѓународни механизми за арбитража и трговска координација.
Според најавите, одлуката не се ограничува само на формално членство. Таа подразбира и прекин на финансиската поддршка за овие организации, што би можело значително да го наруши нивното функционирање и да отвори празнини во буџетите на повеќе глобални програми. Поддржувачите на ваквиот пристап тврдат дека со тоа се става крај на, како што го нарекуваат, „неефикасно и скапо меѓународно бирократизирање“.
Од друга страна, аналитичарите предупредуваат дека ваквото повлекување може да има пошироки геополитички последици. Според нив, намалувањето на американското присуство во мултилатералните структури создава простор за засилено влијание на други големи сили, пред сè Кина, која последниве години систематски го проширува своето присуство во глобалните институции.
Паралелно со институционалното повлекување, се најавува и промена во начинот на водење надворешна политика. Наместо сложени мултилатерални преговори, фокусот би се префрлил на директни билатерални договори меѓу САД и поединечни држави. Таквиот модел, велат поддржувачите, им овозможува на САД поголема флексибилност и поголема преговарачка моќ. Сепак, критичарите стравуваат дека ваквиот пристап би можел да ги ослаби заедничките меѓународни правила и да ја зголеми непредвидливоста во глобалните односи.
…
