Европските компании поврзани со вештачката интелигенција сè повеќе се наметнуваат како нови ѕвезди на берзите, додека вниманието на глобалните инвеститори постепено се пренасочува од американските технолошки гиганти кон фирмите што ја градат инфраструктурата зад AI револуцијата.
Иако најголем дел од јавноста и понатаму ги следи компаниите како Nvidia и другите американски лидери во секторот, вистинскиот раст во Европа доаѓа од помалку познати компании кои обезбедуваат клучни технологии за функционирање на вештачката интелигенција. Станува збор за фирми специјализирани за фотоника, полупроводници, серверска инфраструктура, оптички системи, ласерски технологии и тестирање на чипови.
Во текот на 2026 година дел од овие европски компании забележаа спектакуларен раст на вредноста на своите акции, кој во одредени случаи достигнува и повеќе од 2.200 проценти. Тие не развиваат сопствени AI модели и не се директни конкуренти на американските технолошки гиганти, туку претставуваат основа врз која се гради целата индустрија на вештачка интелигенција.
Аналитичарите ги опишуваат како таканаречени „pick-and-shovel“ компании, односно фирми кои заработуваат независно од тоа кој AI систем ќе доминира на пазарот, бидејќи нивните производи и услуги се неопходни за сите учесници во индустријата.
Меѓу најголемите добитници се компании од Шведска, Франција, Германија, Италија и Австрија. Некои од нив се речиси непознати за пошироката јавност, но нивните акции бележат драматични скокови. Особено се издвојува една шведска компанија која развива ласерски и оптички технологии за дата-центри и која оствари раст од повеќе од 2.000 проценти.
Во Франција и Австрија, пак, компании што произведуваат серверска опрема, чипови и напредни индустриски материјали забележаа раст на акциите меѓу 300 и над 500 проценти.
Во центарот на овој тренд се наоѓа глобалната експанзија на AI дата-центрите. Побарувачката за процесори, оптички комуникациски системи, енергетски ефикасни решенија и опрема за тестирање на чипови расте со темпо кое во многу случаи го надминува растот на самите AI платформи.
Дополнително, некои традиционални индустриски компании кои претходно беа познати по производство на полупроводници и мрежна инфраструктура успешно се трансформираат во важни играчи во AI секторот и повторно го привлекуваат интересот на инвеститорите.
Сепак, експертите предупредуваат дека дел од овие компании сè уште немаат стабилна профитабилност. Кај одредени фирми, големиот раст на акциите повеќе се темели на очекувањата за идната побарувачка отколку на актуелните финансиски резултати.
И покрај тоа, европскиот подем во секторот на вештачката интелигенција покажува дека глобалната AI трка повеќе не е резервирана само за американските компании. Додека големите софтверски платформи го привлекуваат вниманието на јавноста, Европа тивко ја гради инфраструктурата која стои зад нивното функционирање.
Останува да се види дали сегашниот раст ќе биде долгорочно одржлив, но едно е сигурно – иднината на вештачката интелигенција нема да се креира само преку алгоритми и софтвер, туку и преку фабриките, лабораториите и индустриските технологии што ја овозможуваат целата дигитална револуција.
