Приштина бара од Европската Унија да изврши притисок врз Белград за да овозможи користење на прекуграничните капацитети за трговија со електрична енергија меѓу Србија и Косово.
Спорот не значи физички прекин на испораката на електрична енергија кон Косово. Српското Министерство за енергетика тврди дека струјата и натаму физички се пренесува меѓу двата електроенергетски системи, но проблемот се однесува на комерцијалното користење и распределбата на прекуграничните преносни капацитети.
Министерскиот совет на Енергетската заедница ѝ постави рок на Србија до 1 јули годинава да ги преземе потребните мерки за овозможување на прекуграничната трговија. Косовската министерка за економија Артане Ризваноли на почетокот на јули изјави дека Белград не го исполнил рокот, ниту презел подготвителни чекори.
Според косовскиот оператор KOSTT, директната трговија со електрична енергија меѓу Косово и Србија не функционира од 2020 година. Поради тоа, Косово ги користи интерконекциите со Албанија, Северна Македонија и Црна Гора, што според косовските власти ги зголемува трошоците за увоз и извоз на електрична енергија.
Косовското Министерство за економија проценува дека ваквата состојба во 2024 година предизвикала загуби од повеќе од 150 милиони евра за Косово и регионот. Сепак, не е објавена методологијата врз основа на која е пресметана оваа сума.
Од Белград, пак, пристигнува поинакво толкување. Српските власти тврдат дека постапуваат во согласност со новата европска регулаторна рамка и дека веќе презеле активности поврзани со регионалната координација на прекуграничните капацитети.
Така, двете страни имаат спротивставени ставови за причините поради кои директната комерцијална трговија со електрична енергија сè уште не е воспоставена.
Спорот дополнително се усложнува поради новите политички тензии околу реката Ибар. Српскиот претседател Александар Вучиќ неодамна изјави дека експерти ја разгледуваат можноста за промена на текот на реката, поврзувајќи ја идејата со односот на косовските власти кон српското население.
Ибар е од особено значење за Косово бидејќи го напојува системот Газиводе, кој има важна улога во водоснабдувањето и производството на електрична енергија.
Приштина сега очекува Брисел да изврши притисок врз Белград за да се овозможи нормализирање на прекуграничната трговија, додека Србија инсистира дека ги презема потребните чекори во рамките на европските правила.
