Цените на бензинот и дизелот во Европската Унија достигнаа највисоко ниво откако Европската комисија почна да ги следи податоците во 2005 година, а дополнителен раст на цените е можен и во наредниот период.
Според податоците на Европската комисија, на 14 септември просечната цена на бензинот во ЕУ изнесувала 2,063 евра за литар, додека дизелот се продавал за просечни 2,159 евра за литар.
Тоа значи дека за резервоар од 50 литри биле потребни околу 103 евра за бензин и 108 евра за дизел.
Цените значително се разликуваат од една до друга земја. Најевтин бензин е регистриран во Малта, со 1,34 евра за литар, додека најскап бил во Данска, каде што достигнал 2,56 евра. Кај дизелот, Малта повторно била најевтина со 1,21 евро за литар, додека највисока цена имала Финска – 2,51 евро.
Според податоците објавени во неделниот билтен за нафта на Европската комисија, цените ги вклучуваат даноците и акцизите.
Поскапувањето на горивата е поврзано со нарушувањата во снабдувањето со нафта и повисоките трошоци за нејзина преработка. Цената на суровата нафта „Брент“ во текот на конфликтот на Блискиот Исток надмина 126 долари за барел, додека во петокот барел за испорака во следниот месец се тргувал за повеќе од 104 долари. Пред конфликтот, цената била околу 72 долари.
Дополнителен притисок врз европскиот пазар создаваат и проблемите со снабдувањето. „Сауди Арамко“ известила најмалку две европски рафинерии дека нема да ги добијат договорените количини на нафта во октомври. Според „Блумберг“, одлуката се однесува на европските купувачи и доаѓа по напад врз важен саудиски нафтовод кон Црвеното Море.
Сепак, суровата нафта не е единствениот фактор зад растот на цените. Значително се зголемија и трошоците за преработка, односно разликата меѓу цената на суровата нафта и цената на готовите нафтени деривати.
Европската централна банка проценува дека маржите за преработка на дизелот сè уште не го достигнале врвот и дека највисоките нивоа може да бидат забележани во октомври.
Од почетокот на 2026 година, просечната цена на бензинот во ЕУ е зголемена за околу 29 отсто, додека дизелот поскапел за речиси 40 отсто.
Во третата недела од септември, според проценките на ЕЦБ, маржата за преработка изнесувала околу 0,41 евро по литар дизел, што претставува 19 отсто од малопродажната цена. Кај бензинот маржата била околу 0,17 евра по литар, односно 8 отсто.
Врз цените значително влијаат и даноците. Во јули, акцизите и ДДВ сочинувале околу 44 отсто од крајната цена на дизелот и околу 52 отсто од цената на бензинот во еврозоната.
ЕЦБ претходно процени дека промените во цената на суровата нафта генерално се пренесуваат врз цените на горивата пред оданочување во рок од еден до два месеца, што укажува дека високите цени може да продолжат да се чувствуваат на европските бензински пумпи и во наредниот период.
…
