Конфликтот на Блискиот Исток, кој го зголеми ризикот од зависност од фосилни горива, се покажа како непланиран катализатор за енергетската трансформација во Европа. Цената на нафтата Брент се искачи за повеќе од 50% од почетокот на војната, отсликувајќи колку глобалните пазари се чувствителни на нарушувањата на снабдувањето.
Главниот виновник за оваа нестабилност е Ормутскиот теснец, преку кој секојдневно минува околу 20 милиони барели нафта, речиси петтина од светската потрошувачка. Европа веќе ја чувствува ценовната бранувачка: холандскиот TTF за природен гас се искачи за 70%, најавувајќи можеби најголемо месечно зголемување на цените на бензинот од септември 2021 година, според Euronews.
Со секој нов скок на сметките, европските граѓани се свртуваат кон обновливи извори. Во Велика Британија, продажбата на топлински пумпи порасна за 51% само во првите три недели на март во споредба со февруари, покажуваат податоците на Octopus Energy. Соларните панели бележат скок од 54%, а интересот за полначи за електрични возила порасна за 20%.
„Сведоци сме на вистинска промена,“ вели Ребека Диб-Симкин од Octopus Energy. „Луѓето повеќе не сакаат да бидат заложници на глобалните цени на нафта. Со солар и топлински пумпи, тие стануваат своја електрана и си го контролираат трошокот.“
Со бензинот во ЕУ кој се искачи на 1,84 евра за литар, побарувачката за електрични возила се зголемува. Францускиот Aramisauto забележа двојно повеќе продажби на електрични автомобили од средината на февруари до почетокот на март, додека на платформата Olx, клиентите во Франција, Романија, Португалија и Полска се повеќе се ориентираат кон EV. Дури и во Норвешка, електричните автомобили го надминаа дизелот како најпродаван модел на втор пазар.
Компании како Enpal BV и 1KOMMA5° GmbH од Германија пријавуваат пораст на побарувачката за соларни панели и топлински пумпи од 30 до 100% од почетокот на конфликтот. Во Велика Британија, E.ON забележа 23% пораст на интересот за сончева енергија за една недела, а потоа дополнителни 63% следната недела. „Сега е поважно од кога било да им помогнеме на луѓето да ја контролираат потрошувачката и да ја намалат сметката,“ вели Крис Норбери, извршен директор на E.ON UK.
И покрај растот на зелената технологија, јавноста бара и зголемување на домашното производство на нафта и гас. Британскиот таблоид Daily Express дури повика на нови лиценци за дупчење. Но, студијата на Универзитетот во Оксфорд открива дека целосно снабдување на Велика Британија со обновлива енергија може да им заштеди до 510 евра годишно на домаќинствата, додека експлоатацијата на Северното Море би донела максимум 95 евра – и тоа само ако приходите се враќаат кај граѓаните.
„Мислата дека дупчењето ќе ја направи Велика Британија енергетски побезбедна е чиста фантазија,“ предупредува д-р Анупам Сен. Цените на нафтата и гасот се глобални, а британскиот гас може да се извезува таму каде што цената е највисока, значи домашното производство не го намалува значително трошокот.
Истовремено, примерот на Шпанија покажува дека инвестицијата во обновлива енергија може да го држи семејниот буџет стабилен дури и кога глобалните цени на енергијата растат.
