Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп подготвила внатрешна проценка на членките на НАТО, во која сојузниците наводно се поделени во категории на „поуспешни“ и „помалку кооперативни“, во зависност од нивниот придонес кон Алијансата и степенот на усогласеност со политиките на Вашингтон, пренесува „Политико“.
Документот, според дипломатски извори и лица запознаени со процесот, настанал како дел од поширока стратегија за преиспитување на односите со европските партнери, особено по несогласувањата околу американските воени потези кон Иран. Тој бил изработен непосредно пред посетата на генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во американската престолнина, што дополнително ја зголемило неговата политичка тежина.
Во суштина, станува збор за обид за редефинирање на тоа како Вашингтон ги вреднува своите сојузници, не само преку формалното членство во Алијансата, туку и преку конкретна подготвеност за воена, финансиска и логистичка поддршка. Според исти извори, американската администрација размислува за воведување на различни нивоа на третман, при што најлојалните партнери би добивале поволности, додека другите би се соочиле со ограничувања или политички притисок.
Оваа насока, која уште претходно ја најавувале високи функционери од одбранбениот ресор, се вклопува во реториката на Трамп за „фер распределба на товарот“ во НАТО. Во таа рамка, особено се истакнуваат земјите како Полска и Романија, кои активно инвестираат во одбраната и прифаќаат зголемено американско воено присуство. Полска, на пример, веќе финансира значителен дел од трошоците за илјадници американски војници стационирани на нејзина територија, додека романската база „Михаил Когалничеану“ се развива како клучна точка за проширување на американската воена инфраструктура.
На спротивната страна, дел од западноевропските држави се најдоа под поголем притисок. Шпанија е критикувана поради отпорот кон зголемување на одбранбените трошоци до ниво од 5 проценти од БДП, додека Велика Британија и Франција, заедно со некои други партнери, наводно биле воздржани или одбиле дел од американските барања поврзани со неодамнешните операции.
Во меѓувреме, некои источни членки на НАТО, како балтичките држави, се споменуваат како пример за висока усогласеност со американските безбедносни приоритети, додека Бугарија, според извештаите, давала тивка логистичка поддршка на операциите на Блискиот Исток.
Од Белата куќа, пак, порачаа дека САД внимателно ќе ги бележат реакциите и постапките на сојузниците во контекст на заедничките операции, нагласувајќи дека американската војска со децении обезбедува заштита за Европа, често без соодветна реципрочна поддршка.
Иако ваквиот пристап се претставува како средство за зголемување на ефикасноста на Алијансата, дел од поранешни американски претставници предупредуваат дека дополнителното диференцирање меѓу сојузниците може да ги продлабочи постојните тензии и да ја искомплицира кохезијата во НАТО во чувствителен геополитички момент.
…
