Електричната мобилност во Југоисточна Европа сè појасно покажува две различни патеки на развој: една што веќе се потпира на државни стимули и инфраструктура, и друга што сè уште се движи во фаза на најави и ограничени пилот-мерки.
Во Грција електричните автомобили веќе не се третираат како луксузна технологија за мал број купувачи, туку како дел од поширока државна политика за транспорт и животна средина. Преку програмата „I Move Electrically 3“, државата директно ја намалува почетната цена на возилата, при што за физички лица субвенцијата може да достигне до 30% од вредноста на возилото, со плафон од околу 9.000 евра. Компаниите, пак, имаат пристап до сличен модел на поддршка при обновување на возни паркови.
Овој пристап не се ограничува само на купување автомобил. Во пакетот мерки се вклучени и средства за поставување домашни полначи, како и дополнителни стимулации за замена на стари возила, за млади купувачи и за домаќинства со поголеми социјални потреби. Во пракса, тоа создава поширок систем во кој електричното возило не е изолиран трошок, туку дел од поддржана транзиција.
Дополнително, електричните автомобили во Грција се ослободени од одредени даноци поврзани со регистрација и годишна употреба, што дополнително ја менува конечната пресметка за сопственост. Во поголемите градови, како Атина, постојат и олеснувања во урбаното движење, што ја зголемува практичната вредност на ваквите возила за секојдневна употреба.
Сосема поинаква е сликата во Македонија, каде електричната мобилност сè уште нема развиен национален модел за поширока примена. Иако темата за намалување на загадувањето и модернизација на транспортот е редовно присутна во јавните дебати, конкретните мерки за стимулирање на купување електрични автомобили остануваат ограничени и фрагментирани.
Во Скопје, каде проблемот со загадувањето на воздухот е најизразен во зимските месеци, транспортот често се посочува како еден од факторите што придонесуваат за лошиот квалитет на воздухот. Сепак, недостигот од стабилна и долгорочна програма за електрични возила значи дека преминот кон почисти технологии главно се случува преку индивидуални одлуки, а не преку системска поддршка.
Во изминатите години беа спомнувани различни иницијативи, меѓу кои и проекти за делумно субвенционирање на електрични такси-возила во главниот град, но тие остануваат ограничени по обем и не се прошируваат на пошироката популација. За просечниот купувач, електричниот автомобил сè уште претставува висока почетна инвестиција без значајна државна компензација.
Разликата меѓу двата пристапи станува највидлива во начинот на кој се третира самата транзиција. Во Грција таа е структурирана преку даночни олеснувања, директни субвенции и инфраструктурна поддршка, додека во Македонија засега повеќе се потпира на поединечни проекти и декларативни цели.
…
