Катастрофални поплави и огромна маса од кал, карпи и вода го погодија хималајскиот регион долж границата меѓу Непал и кинески Тибет, оставајќи зад себе десетици жртви, уништени населби и стотици луѓе за кои сè уште нема информации.
Според најновите податоци на Associated Press, најмалку 22 лица загинале, додека 384 туристи и патници се водат како исчезнати или без контакт. Од нив, 291 се странски државјани, а 93 се Непалци. Бројките се прелиминарни и властите сè уште проверуваат каде се наоѓаат лицата од списокот.
Катастрофата започнала во средата наутро, околу 8:30–9 часот по локално време, кога реката Бхоте Коши нагло надојшла во северниот непалски округ Расува. Водата со огромна сила минувала низ долината, уништувајќи населби, патишта, мостови и хидроенергетски објекти. Особено тешко се погодени областите Сјапру Беси и Тимуре, а последиците се прошириле и кон Нувакот.
Драматичните снимки покажуваат луѓе кои трчаат обидувајќи се да избегаат пред огромен ѕид од кал, камења и вода. На други снимки се гледаат автомобили кои пловат во надојдената вода, урнати куќи и метален мост кој буквално е однесен од реката.
Особено голем е бројот на туристи за кои нема информации. Непалскиот туристички одбор соопшти дека 384 лица од најмалку десет туристички и туристичко-планинарски агенции го изгубиле контактот со семејствата или организаторите.
Меѓу 291 странски државјанин има најмалку 105 Индијци, а потврдени се и државјани на САД, Велика Британија, Малезија, Австралија, Холандија, Јужна Африка и други земји. Дел од националностите сè уште се проверуваат.
Меѓу исчезнатите се и најмалку тројца американски државјани и 12 Британци. Јужнокорејските власти соопштиле дека околу осум нивни државјани не се достапни, додека Малезија добила информации за 11 свои државјани со кои е изгубен контакт.
Голем дел од исчезнатите странци, според непалските власти, биле туристи и верници кои патувале кон планината Каилаш во Тибет – свето место за хиндусите – или кон други туристички и планинарски дестинации во регионот.
Што ја предизвикало катастрофата?
Првичните анализи укажуваат дека огромна лавина од мраз и карпи можеби паднала во реката Ленде Кола, притока на Бхоте Коши, привремено блокирајќи го текот. Кога природната брана попуштила, огромно количество вода и материјал се придвижило низводно.
Постои и уште еден важен детал. Германскиот истражувачки центар за геонауки регистрирал земјотрес со магнитуда 4,4 околу седум минути пред времето забележано на една од снимките од катастрофата.
Непалскиот министер за надворешни работи Шишир Канал изјавил дека земјотресот можеби ја активирал лавината, но причинско-последичната врска сè уште не е конечно потврдена.
Експертите предупредуваат дека опасноста не е завршена. Според Меѓународниот центар за интегриран планински развој во Катманду, дел од материјалот и натаму создава блокада повисоко по текот, поради што постои ризик од втор ненадеен бран.
Спасувањето е исклучително тешко. Хеликоптерите во дел од најпогодените области не можеле да слетаат поради високото ниво на водата и теренските услови. Патиштата и мостовите се оштетени или целосно уништени, што дополнително го отежнува пристапот до населбите.
„Има уништување каде и да погледнете. Населбите покрај реката се целосно однесени. Петмина мои роднини се исчезнати“, изјавил здравствен работник од Расува за Reuters.
Катастрофата ја погоди и кинеската страна на границата. Кинеската агенција Xinhua соопшти дека свлечиштето започнало од непалска страна, но го погодило граничниот премин и комплексот Гиронг во Тибет.
Прекинати биле патишта, телекомуникации и снабдување со електрична енергија во дел од регионот Шигатсе.
Кинеските власти испратиле најмалку 574 спасувачи кон Гиронг. Во еден дел наносите достигнувале околу 1,5 метри длабочина, поради што спасувачките тимови процениле дека ќе им бидат потребни часови само за да стигнат до најтешко погодените места.
Кинескиот претседател Си Џинпинг наредил да се вложат максимални напори во потрагата по исчезнатите, да се евакуира населението од ризичните подрачја и да се засилат системите за следење и рано предупредување поради можноста од нови свлечишта и поплави.
Непалскиот премиер Балендра Шах, исто така, наредил евакуација на населението од пониските подрачја и ги повикал луѓето долж реките да се преместат на повисоки и побезбедни места.
Предупредувања се издадени долж Бхоте Коши, Тришули и Нарајани.
Непал побарал помош и од Индија и од Кина. Индискиот премиер Нарендра Моди разговарал со непалскиот премиер и соопштил дека Индија е подготвена да обезбеди секаков вид хуманитарна помош и дека спасувачките тимови на двете земји се координираат.
Катастрофата сериозно го погодила и енергетскиот систем на Непал.
Според Министерството за енергетика, засегнати се околу 430 мегавати хидроенергетски капацитети – повеќе од 12 проценти од вкупниот хидроенергетски капацитет на земјата.
Регионот веќе претрпе слична катастрофа минатата година. Тогаш ненадејна поплава на Бхоте Коши однесе девет животи, 24 лица исчезнаа, а беше уништен и „Мостот на пријателството“ што ги поврзува Непал и Кина.
Таа поплава беше поврзана со празнење на глацијално езеро во Тибет.
Експертите предупредуваат дека Хималаите се особено чувствителни на вакви катастрофи. Регионот се загрева побрзо од глобалниот просек, а топењето на глечерите, екстремните врнежи, лавините и ненадејните глацијални поплави стануваат сè поголем ризик.
Потрагата продолжува, а бројот на жртви и исчезнати може дополнително да се менува.
Особено важно е што официјалните непалски власти нагласуваат дека списокот од 384 лица е прелиминарен – станува збор за луѓе со кои во хаосот по поплавата е изгубен контакт, а нивната состојба допрва се проверува.
