НАТО е подготвен да одговори на евентуална руска ескалација на источното крило, изјави претседавачот на Воениот комитет на Алијансата, адмирал Џузепе Каво Драгоне.
Изјавата следуваше по состанокот во Копенхаген на највисоките воени команданти од сите 32 земји членки на НАТО, но и по предупредувањето на полскиот премиер Доналд Туск дека Русија во наредните месеци би можела да изврши напади со беспилотни летала или ракети врз сојузничка територија.
„Алијансата е подготвена, структурата е подготвена, војниците се подготвени, оружјето е подготвено“, изјави Каво Драгоне пред новинарите.
НАТО има планови за различни сценарија
Каво Драгоне истакна дека Алијансата продолжува да ги зголемува своите воени капацитети, и бројчено и технолошки.
Според него, подготвени се детални планови за одговор на различни можни сценарија – од ограничени безбедносни инциденти и хибридни напади до директен воен напад врз земја членка.
НАТО располага со околу 4.000 страници регионални одбранбени планови, во кои однапред е утврдено кои сили, вооружување, опрема и командни структури би биле активирани во случај на криза.
„Подготвени сме во случај на ескалација. Во случај на напад, знаеме што треба да направиме“, порача адмиралот.
Воениот комитет, кој претставува највисоко воено тело на НАТО, во Копенхаген разговарал за зајакнување на колективната одбрана, развојот на новите воени технологии и продолжувањето на поддршката за Украина.
На состанокот генерал Карстен Бројер беше избран за иден претседавач на Воениот комитет. Тој во летото 2027 година треба да го наследи Каво Драгоне, објави “Ројтерс” (https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/german-general-breuer-elected-head-top-nato-military-body-2026-09-19/).
Три големи регионални одбранбени планови
По почетокот на руската инвазија врз Украина, НАТО значително ги измени своите одбранбени планови и го засили присуството на источните граници.
На самитот во Вилнус во 2023 година беа усвоени три големи регионални планови:
– за северниот Атлантик;
– за Балтичкиот Регион и Централна Европа;
– за јужното крило, вклучително и Црното Море и Медитеранот.
Истовремено, од Балтичките земји до Бугарија се распоредени мултинационални борбени групи. Во случај на криза, тие можат брзо да бидат засилени со дополнителни војници, оружје и воена опрема.
Од Алијансата нагласуваат дека овие сили имаат одбранбена и одвраќачка цел.
Туск предупреди на можни напади претставени како „случајни“
Пораката од Копенхаген доаѓа два дена откако полскиот премиер Доналд Туск пред парламентот во Варшава предупреди на можна руска ескалација.
Повикувајќи се на разузнавачки процени, Туск изјави дека постои опасност Русија во наредните месеци да употреби беспилотни летала или ракети против членки на НАТО кои ја поддржуваат Украина, вклучително и Полска.
Според него, Москва би можела евентуалните напади да ги претстави како случајни инциденти, со намера да ја тестира подготвеноста на сојузниците за заедничка реакција и да ја поткопа веродостојноста на членот 5 од Северноатлантскиот договор.
Членот 5 предвидува дека нападот врз една членка се смета за напад врз сите земји од НАТО.
„Постои реален ризик дронови или други видови ракети да навлезат на територијата на една или повеќе земји од источното крило, па дури и да предизвикаат материјална штета“, изјави Туск.
Полскиот премиер предупреди дека ваквите дејства би можеле да бидат дел од поширока хибридна операција насочена кон слабеење на единството во Алијансата. Неговото предупредување го пренесе и “Асошиејтед прес” (https://apnews.com/article/818fe48227ee28d60fe86d8fe6485f5c).
Дрон соборен над Литванија
Предупредувањата доаѓаат по неколку сериозни безбедносни инциденти на територијата и во близина на границите на НАТО.
Италијански борбен авион, ангажиран во мисија на Алијансата, оваа недела соборил беспилотно летало што од Белорусија навлегло во воздушниот простор на Литванија.
На остатоците од дронот била пронајдена експлозивна направа. Литванските власти продолжуваат да го истражуваат неговото потекло, целта и околностите под кои навлегол во воздушниот простор на земјата.
Станува збор за прв ваков случај во кој авион на НАТО соборил дрон над Литванија што потенцијално носел експлозив, објави “Асошиејтед прес” (https://apnews.com/article/9671662649ebed2eca41879982f366ad).
Руски воен брод истрелал сигнални ракети кон дански хеликоптер
Речиси во исто време бил регистриран инцидент и во Балтичкото Море.
Според данската војска, руска фрегата истрелала две сигнални ракети во правец на дански воен хеликоптер што го надгледувал бродот во меѓународни води.
Една од ракетите, според данската страна, поминала на мала оддалеченост од хеликоптерот. Копенхаген го оцени инцидентот како опасен, додека Русија ги обвини данските сили за ризични маневри.
Европа ја обвинува Москва за хибридни напади
Повеќе европски земји во последните месеци ја обвинија Русија за саботажи, сајбернапади, нарушување на воздушниот простор и други хибридни активности.
Москва ги отфрла обвинувањата и тврди дека западните држави ја користат руската закана за оправдување на зголеменото вооружување и воено присуство во Источна Европа.
Каво Драгоне го опиша руското однесување во последните недели и месеци како обид да се тестира решителноста на НАТО.
„Сакам да бидам јасен – овие обиди не нè разделуваат. Тие ги усовршуваат нашите алатки и нè прават пообединети и порешителни“, порача претседавачот на Воениот комитет.
НАТО наведува дека регионалните планови и зајакнувањето на источното крило треба да обезбедат брз и координиран одговор, при што однапред ќе биде познато кои сили и командни структури се задолжени за одбраната на секоја загрозена членка.
