Извор: Index.hr
Во индустриската периферија на Била Церква, меѓу изгорени магацини и искривени метални конструкции, една постара жена се движи низ остатоците од некогашното складиште. Во рацете носи торба и пребарува по сè што би можело да се спаси, најчесто компири. Само пред неколку дена ова место било погодено во напад за кој руските власти тврдат дека бил изведен со новото „чудо-оружје“ „Орешник“.
Сепак, сликата на теренот кажува нешто поинакво: делумно уништени објекти, но и големи делови од комплексот кои останале речиси недопрени. Наместо демонстрација на сила, последиците повеќе наликуваат на ограничена локална штета, отколку на удар што треба да предизвика страв на глобално ниво.
Според руската нарација, балистичката ракета „Орешник“ е меѓу најнапредните системи во арсеналот, способна да носи повеќе боеви глави и да постигнува хиперсонични брзини. Таа првпат беше претставена како ново оружје кое би требало да го смени балансот на одвраќање.
Но анализите што ги пренесува истражувачкото новинарство на The Kyiv Independent и западни експерти укажуваат дека станува збор за модификација на постариот систем RS-26 „Рубеж“ од фамилијата на балистички ракети. Наместо револуција, повеќе се зборува за еволуција на постоечка технологија.
Ракетата наводно може да носи и до неколку десетици подмуниции, кои при летање се одвојуваат и создаваат впечаток на повеќекратен удар. Сепак, во досегашните употреби, тие ефекти не се претвориле во значајна разорна моќ на терен.
Првата позната употреба на „Орешник“ е поврзана со напад врз Днипро во ноември 2024 година. Потоа следеле напади на западниот дел од земјата, вклучително и подрачјето околу Лавов во јануари 2026 година.
Најновата ескалација се случила на 24 мај 2026 година, кога повеќе проектили биле насочени кон Киев и неговата околина. И покрај интензитетот на нападите, пријавените последици повторно биле ограничени во споредба со очекувањата што ги создава самата руска реторика.
Паралелно, украинските власти соопштија дека извршиле напад врз локации поврзани со руската ракетна инфраструктура кај Капустин Јар, што дополнително ја засилува воената динамика околу овој систем.
Во воено-техничките анализи се појавува консензус дека „Орешник“ не е целосно нов развој, туку адаптирана верзија на постари балистички технологии, поврзани со системи од типот RS-26 „Рубеж“ (RS-26 Rubezh).
Како што наведуваат експерти, ракетата може да достигне екстремни брзини од околу 10 до 11 Мах и да носи различни видови боеви оптоварувања. Во одредени сценарија се споменуваат и т.н. лажни боеви глави, метални елементи чија цел е да го збунат противракетниот систем.
Иако руската страна го претставува системот како прецизно и разорно оружје, досегашната употреба повеќе укажува на ограничена практична ефикасност при конвенционална примена.
Еден од клучните проблеми, според воени аналитичари, лежи во начинот на употреба на боевите глави. При екстремни брзини, детонацијата мора да биде исклучително прецизно темпирана за да се постигне максимален ефект на земјата.
Ако експлозијата се случи прениско или прекасно, голем дел од енергијата се губи, а ефектот на терен значително се намалува. Тоа создава технички предизвици кои, според некои експерти, сè уште не се целосно решени во руската примена на овој систем.
Во такви услови, дури и поедноставни и поевтини ракети како „Искандер-М“ можат да предизвикаат слична или поголема локална штета.
Постепено се наметнува ставот дека вистинската улога на „Орешник“ не е само на бојното поле, туку и во сферата на психолошкото влијание. Првите употреби предизвикаа силен медиумски ефект, но со секој следен напад впечатокот за „револуционерно оружје“ сè повеќе бледнее.
Некои руски извори сепак тврдат дека системот се чува за посериозни сценарија и дека неговата употреба против „обични цели“ не е рационална поради високата цена и сложеноста. Во исто време се споменуваат и планови за негово распоредување во Белорусија до крајот на 2025 година, што дополнително ја зголемува геополитичката тежина на системот.
Иако руската политичка и воена реторика го претставува „Орешник“ како оружје од нова ера, досегашните случувања на терен отвораат поинаква слика. Наместо драматична демонстрација на сила, резултатите се движат во рамки на ограничена уништувачка моќ и голем пропаганден ефект.
…
