Европскиот пазар на недвижности влегува во 2026 година со добивка за станарите. Додека понудата на станови останува ограничена речиси насекаде на континентот, кириите продолжуваат да се искачуваат, туркајќи ги трошоците за домување до нивоа кои сериозно го преобликуваат семејниот буџет.
На ниво на Европската унија, домувањето денес „јаде“ околу 20% од просечните месечни приходи на домаќинствата, покажуваат најновите европски статистики за 2025 и почетокот на 2026 година. Но таа бројка е само просек – во некои земји ситуацијата е значително поостра. Во Грција, на пример, дури една третина од приходите на граѓаните оди за кирија и трошоци поврзани со живеење.
Коренот на проблемот е комбинација која се повторува низ цела Европа: луѓето бараат станови побрзо отколку што тие се градат или се ослободуваат. Во последните години, високите каматни стапки ги одвратија многу потенцијални купувачи од купување сопствен дом, па тие завршија на пазарот за изнајмување – дополнително зголемувајќи ја побарувачката.
Истовремено, сопствениците на недвижности се соочија со растечки трошоци: од одржување и енергетска ефикасност до даночни измени. Дел од тие трошоци, неизбежно, се пренесоа на станарите. Резултатот е континуиран раст на кириите во ЕУ од околу 3,1% годишно, но со значително повисоки стапки во одредени региони.
Особено изразена динамика се забележува во југоисточна и источна Европа, каде пазарот на недвижности станува магнет за инвеститори и нови типови закупци.
Хрватска бележи еден од највисоките скокови во ЕУ, со раст на кириите од 17,6%. Црна Гора оди уште подалеку со 18,5%, поттикната од зголемената побарувачка од дигитални номади и краткорочни закупи.
Во поширокиот регион, Грција, Унгарија и Бугарија исто така се над европскиот просек, со раст меѓу 9% и 10%. Спротивно на тоа, Северна Македонија засега се издвојува со поскромна и поумерена динамика, далеку под регионалниот просек.
Големите економии на западниот дел од континентот засега остануваат релативно стабилни. Германија, Франција и Шпанија бележат раст на кириите од околу 2% до 2,4%, што е под европскиот просек. Аналитичарите тоа го поврзуваат со построга регулација на пазарот и поголема заситеност во урбаните средини.
На спротивниот крај од скалата се наоѓа Турција, каде пазарот на изнајмување е под силен инфлаторен притисок. Кириите таму се зголемиле за околу 78%, што ја прави земјата еден од најнестабилните станбени пазари во поширокиот европски простор.
Иако некои европски градови веќе воведоа ограничувања за краткорочно издавање станови преку платформи како Airbnb, ефектите засега се умерени и локални. Експертите предупредуваат дека без значително зголемување на градежната активност, притисокот врз кириите ќе остане присутен и во следните години.
…
